همانگونه که میدانید مختصری در مورد شیوه تونلسازی گسترشی ( توسعه ای) در پستهای قبلی وبلاگ آمده بود در ادامه متن کامل مقاله را که برگردانی از مقالات انگلیسی موجود در این زمینه میباشد و برای اولین بار منتشر میشود را در وبلاگ قرار میدهیم که امیدواریم مورد استفاده عزیزان واقع شود

مقاله مذکور را میتوانید از لینک زیر دانلود کنید

آشنایی با شیوه تونلسازی گسترشی (enlargement shield tunnelling)

از دانشجویان علاقه مند به همکاری با گروه ترجمه انجمن علمی مهندسی معدن دعوت به عمل می آید.

دانشجویان مهندسی معدن برای کسب اطلاعات بیشتر وثبت نام می توانند به دفتر انجمن علمی مهندسی معدن واقع در سایت انجمن های علمی مراجعه نموده و یا آدرس ایمیل و مشخصات خود را برای تماس به آدرس زیر ارسال نمایند :

       minersdatabase@gmail.com 

گسل تبریز یکی از ساختارهای خطی ایران است که درطول 100 کیلومتری از کوههای میشو (در غرب) تا بستان آباد (در شرق) قابل ردیابی است. بهترین اثر آن در بلافصل شمال تبریز دیده می شود به همین دلیل گسل تبریز نامگذاری شده است. روند عمومی آن شمال 115 درجه شرق و شیب آن قائم است. به نظر بربریان (1977) بخش جنوبی این گسل (دشت تبریز- صوفیان) حدود 40 متر فرو افتاده، ولی به خوبی (1355) از مقایسه کوههای مورو و میشو به یک جابجایی راستگرد اعتقاد دارد.

مشخصات گسل تبریز

سن گسل تبریز

افتخار نژاد (1975)، گسل شمال تبریز را یکی از گسل های قدیمی ایران می داند که از فرو افتادگی زنجان- ابهر، شمال تبریز، شمال باختر آذربایجان گذشته و تا قفقاز ادامه می یابد. در زمان دونین زیرین، این گسل منطقه آذربایجان را به دو بلوک تقسیم می کرد. بلوک شمال خاوری فرو افتاده و بلوک جنوب باختری، تا پایان کربنیفر فرابوم بوده است. بنابراین ممکن است ، فعالیت این گسل از دوره دونین آغاز شده باشد، هر چندکه سن قدیمی تر آن محتمل تر است.

فعالیت لرزه ایی گسل تبریز
آخرین حرکت گسل تبریز از نوع راستگرد بوده است. حرکات و جابجایی های این گسل در به وجود آمدن آتشفشانهای سهند نقش داشته است. همچنین وجود چشمه های آبگرم بستان آباد در امتداد این گسل و فعالیت های لرزه خیزی نشانگر فعال بودن این گسل می باشد. اگر چه در شمال فرودگاه تبریز، سنگهای میوسن بر روی رسوبات آبرفتی کواترنری رانده شده اند ولی، بررسی زمین لرزه های تاریخی و 100 سال گذشته تبریز، هیچ نشانی از فعالیت این گسل ندارد. گفتنی است که بربریان (1977)، حرکت دوباره گسل همراه با زمین لرزه های ویرانگر را محتمل می داند.

منبع:http://daneshnameh.roshd.ir/

برداشته شده از کلبه معادن ایران

دراگلاینها کاربردهای مختلفی داشته و با توجه به اینکه  میتوانند سطحی بسیار پایین تر از سطح استقرار خود را حفاری نمایند وسایل مفیدی برای به کار گیری در معادن روباز هستند سطل مورد نظر با استفاده از دو کابل  هدایت میشود به این صورت که توسط کشش کابلهای مذکر جام دستگاه به سمت آن کشیده شده و در ضمن حرکت از مواد پر میشه و سپس میتوان آنها را از قسمت زیرین دستگاه که قابل باز شدن است در مکان مورد نظر تخلیه کرد محل استقرار دراگلاین به طور معمول بر روی پله بوده پله مورد نظر را حفر میکند

شیوه تونلسازی گسترشی

مختصری در مورد روش تونل سازی سپری

در ابتدا این روش برای ایجاد  و حفر تونل در زمینی نرم و از زیر رودخانه استفاده شد شیوه عملیات مبتنی بود بر فشار و فرو بردن استوانه ای فلزی و انعطاف ناپذیر در داخل خاک و سپس ایجاد ساختار تونل به طورکل عملیات شامل فرو راندن سپر در داخل خاک و ایجاد لاینینگ از پشت سر سپربود   به این طریق تونل در آن شرایط و بدون ریزش و تخریب در سطوح بالایی تونل مورد نظر حفر شد که البته  رانش سپر در داخل توده خاک توسط جکهایی قابل اجراست . این کار در 1823 در زیر رودخانه thames لندن اجرا شد که  سطح مقطع سپر به کار رفته نیز  مستطیل شکل بود  طراحی مقطع دایروی برای سپرهای مذکور در سال 1869 و از جانب Greathead   James Henry    مهندس انگلیسی  ارائه شد استفاده از سگمنتهای فولادی خاکریزی ونیز تزریق از سوی او در پروه اش به کار برده شد    

 همانگونه که گفته شد سپر جسمي‏است فولادي معمولاً‌به شكل استوانه كه از ريزش مواد به داخل تونل جلوگيري كرده و خود را به جلو و داخل زمين مي‏راند. انواع سپرها عبارتند از :

سپرهاي باز

سپرهاي كور

سپرهاي تعادل فشار خاك

سپرهاي گل آبي

 میتوان گفت که کشور ژاپن نقشی عمده در توسعه این روش داشته است  در تونلهای احداث شده در شهرهای بزرگ ژاپن به دلیل اینکه اکثرا در زمینهای سست بوده و همچنین به دلیل تراکم رفت و آمد در مناطق پر ترافیک و شلوغ  بیشتر به روش سپری حفر شده اند . این کشور همچنین در امر طراحی و ساخت انواع سپرها و ماشین آلات سپری بسیار پیشرفته میباشد.

از روش تونل سازی سپری  در اواخر دهه شصت قرن نوزدهم و برای احداث تونلهای زهکشی و فاضلاب استفاده شد و بعد از آن نیز برای ساخت انواع دیگر تونلها نظیر تونلهای کابلهای  انتقال برق و همچنین برای احداث تونلهای زیرزمینی و مترو که از آن به عنوان روش ایجاد تونل در مناطق شهری یاد میشود تعمیم یافت.

دلایل استفاده از این روش

با استفاده از روش تونلسازی گسترشی  یا همان روش توسعه ی تونلهای ایجاد شده به روش سپری ما میتوانیم  قطر تونل موجود را افزایش دهیم .

در روش تونلسازی سپری متعارف و معمولی قطر تونل از ابتدا تا به انتها ثابت میماند ولی با این حال مواردی است که مانیاز مند افزایش قطر موجود در نواحی خاصی از تونل میباشیم   در چنین مواردی قبل از معرفی روش گسترشی ما مجبور به ایجاد مقطع  با استفاده از کند و آکند و یا روش ناتم بودیم که البته آن هم باید پس از بهسازی توده سنگ در مقیاس بزرگ انجام میگرفت.

ولی با توجه به مشکلات عدیده آبهای زیر زمینی به خصوص در مناطق سست ضعف روشها بارز بود و منجر به توسعه روش گسترشی  شد البته در مورد تغییرات جزیی قطر  .

متن کلی مقاله به زودی در وبلاگ قرار داده خواهد شد

تقسیم بندی بر اساس ایجاد تغییرات در ترکیب شیمیایی سنگها

• دگرگونی با تغییر شیمیایی ثابت : در این نوع دگرگونی ، ترکیب شیمیایی اولیه سنگ به هم نمی‌خورد و عناصر جدیدی در ترکیب آن وارد و یا از آن خارج نمی‌شود. در واقع دگرگونی در یک محیط بسته انجام می‌شود.
  
  

• دگرگونی با تغییر شیمیایی متغیر : در این نوع دگرگونی ، ترکیب شیمیایی سنگ اولیه تغییر می‌کند، به عبارت دیگر ضمن دگرگونی عناصری از آن خارج و یا به آن وارد می‌شود. در بعضی موارد ممکن است در حین حال که عناصری از ترکیب اولیه سنگ خارج می‌شود، عناصر جدیدی به آن اضافه شود.
  
  

دگرگونی مجاورتی

دگرگونی ناحیه‌ای

دگرگونی حرارتی یا دینامیکی

دگرگونی ناشی از محلول های کهربایی

معمولا همراه ماگما مقدار زیادی گاز و محلولهای وجود دارد که این سیالات داغ به نام محلولهای گرمایی خوانده می‌شوند. معمولا محلولهای گرمایی در مسافت طولانی از درون شکافها و منافذ سنگها عبور می‌کنند و بدین ترتیب باعث دگرگونی سنگها موجود در این شکافها می‌شود.

هر چند اثر دگرگونی این محلولها زیاد نیست ولی محلولهای گرمایی از نظر زمین شناسی اقتصادی فوق‌العاده حائز اهمیت‌اند، زیرا بسیاری از مواد معدنی مفید بدین شکل تشکیل می‌شوند. محلولهای گرمایی از نظر فعل و انفعالات شیمیایی بسیار فعال‌اند و به آسانی با کانیهای سنگ ترکیب شده و باعث دگرگونی و تشکیل کانیهای جدید می‌شوند. به عنوان مثال تبدیل الیون به سرپانتین می‌باشد. الیون از نظر شیمیایی یک کانی ناپایدار است و تحت تاثیر محلولهای گرمایی به راحتی تبدیل به سرپانتین می‌شود.

منبع :http://daneshnameh.roshd.ir/

انواع اسکارن

اسکارنها می توانند بر اساس معیارهای مختلفی تقسیم بندی می‌شوند: اگزواسکارن و اندواسکاران واژه های معمولی هستند که به ترتیب برای بیان پروتولیت رسوبی و آذرین به کار می روند. اسکارن منیزیمی و کلسیک برای توصیف ترکیب شیمیایی غالب پروتولیت و کانیهای اسکارنی حاصله به کار می رود. این واژه ها می توانند به صورت ترکیبی هم بیان شوند. مثل اگزواسکارن منیزیمی، که شامل اسکارن فورستریت- دیوسپیدی تشکیل شده از دولستون می باشد. هورنفلس کالک سیلیکاته یک واژه توصیفی است که برای سنگهای کالک سیلیکاته دانه ریز حاصل از دگرگونی سنگهای کربناته ناخالص مثل آهک سیلتی و شیل کربناته اطلاق میشود. اسکارنهای واکنشی از دگرگونی ایزوکمیکال لایه های نازکی از سنگهای شیلی و آهکی که به طور میان لایه ای قرار گرفته باشند، تشکیل می شوند.

اسکارنوئید

اسکارنوئید برای توصیف سنگهای کالک سیلیکاته نسبتا دانه ریز و فقیر از آهن به کار می رود که از نظر ژنتیکی حد واسط بین هورنفلس دگرگونی محض و اسکارن متاسوماتیکی دانه درشت محض می باشد (بعضا اسکاران تراوشی نیز خوانده میشود). اسکارنوئید برای توصیف سنگهای غنی از گارنت با منشا نامعلوم به کار می‌رود. در تمام واژه های فوق الذکر،ترکیب و بافت اسکارن توسط ترکیب و بافت پرتولیت کنترل می شود اغلب ذخایر اسکارنی که از لحاظ اقتصادی مهم اند از انتقال متاسوماتیکی در مقیاس بزرگ حاصل می شوند که در آن ترکیب سیال، کانی شناسی اسکارن و کانه های حاصله را کنترل می کند.

تکامل اسکارنها در زمان و مکان

اسکارنها در همه جا و در سنگها میزبان با هر سنی یافت می شوند. اگر چه اکثرا در واحدهای سنگی کربناته تشکیل می شوند، اما در بیشتر انواع سنگها شامل شیل، ماسه سنگ، گرانیت، بازالت و کوماتئیت نیز می توانند تشکیل شوند. اسکارنها در طی دگرگونی ناحیه ای یا تماسی و در اثر فرآیندهای متاسوماتیکی سیالهای با منشا ماگمایی، دگرگونی، جوی یا دریایی تشکیل می شوند. این ذخایر در جوار توده های نفوذی، در طول گسلها و زونهای برشی اصلی، در سیستم های ژئوترمالی کم عمق، زیر کف دریا و مناطق دگرگونی دفنی عمیق واقع در اعماق کم پوسته یافت میشوند.



چیزی که در این محیط های بسیار متفاوت باعث تمایز و تشخیص یک سنگ به عنوان اسکارن میشود کانی شناسی خاص آن می باشد که شامل تنوع وسیعی از کانیهای کالک سیلیکاته و دیگر کانیهای مربوطه می باشد که معمولا گارنت و پیروکسن غالب اند. بنابراین حضور اسکارن الزاما نشانگر یک جایگاه زمینشناسی خاص یا ترکیب سنگی ویژه نمی باشد اما تشکیل و توسعه آن نشان می دهد که حرارت، فشار، ترکیب سیال و سنگ میزبان در رنجی بوده که برای تشکیل کانیهای اسکارنی مناسب بوده اند.

کانی شناسی اسکارن

تعریف و طبقه بندی کانسارهای اسکارنی بر اساس کانی شناسی آنها استوار می باشد. بعضی از کانیها مثل کوارتز و کلسیت تقریبا در همه اسکارنها حضور دارند و بعضی دیگر همچون هومیت، پریکلاز، فلوگلوپیت، تالک، سرپانیتن و بروسیت مختص اسکارنهای منیزیمی هستند و در اغلب سایر انواع اسکارنها حضور ندارند. به علاوه تعداد زیادی از کانیهای حاوی قلع، بور، بریلیوم و فلوئور نیز وجود دارند که پاراژنزهای بسیار کمیاب ولی مهمی را تشکیل می دذهند. کانی هایی که هم برای طبقه بندی و هم برای اکتشاف اسکارنها مفیدند، مثل گارنت، پیروکسن و آمفیبول، در تمام انواع اسکارنها حضور دارند. و تنوعات ترکیبی مشخصی را از خود نشان می دهند.

به نقل از                       http://daneshnameh.roshd.ir/

The Rock Cycle is a group of changes. Igneous rock can change into sedimentary rock or into metamorphic rock. Sedimentary rock can change into metamorphic rock or into igneous rock. Metamorphic rock can change into igneous or sedimentary rock.

Igneous rock forms when magma cools and makes crystals. Magma is a hot liquid made of melted minerals. The minerals can form crystals when they cool. Igneous rock can form underground, where the magma cools slowly. Or, igneous rock can form above ground, where the magma cools quickly.

When it pours out on Earth's surface, magma is called lava. Yes, the same liquid rock matter that you see coming out of volcanoes.

On Earth's surface, wind and water can break rock into pieces. They can also carry rock pieces to another place. Usually, the rock pieces, called sediments, drop from the wind or water to make a layer. The layer can be buried under other layers of sediments. After a long time the sediments can be cemented together to make sedimentary rock. In this way, igneous rock can become sedimentary rock.

All rock can be heated. But where does the heat come from? Inside Earth there is heat from pressure (push your hands together very hard and feel the heat). There is heat from friction (rub your hands together and feel the heat). There is also heat from radioactive decay (the process that gives us nuclear power plants that make electricity).

So, what does the heat do to the rock? It bakes the rock.

Baked rock does not melt, but it does change. It forms crystals. If it has crystals already, it forms larger crystals. Because this rock changes, it is called metamorphic. Remember that a caterpillar changes to become a butterfly. That change is called metamorphosis. Metamorphosis can occur in rock when they are heated to 300 to 700 degrees Celsius.

When Earth's tectonic plates move around, they produce heat. When they collide, they build mountains and metamorphose (met-ah-MORE-foes) the rock.

The rock cycle continues. Mountains made of metamorphic rocks can be broken up and washed away by streams. New sediments from these mountains can make new sedimentary rock.

The rock cycle never stops

                   ۞  آشنایی با معدن مس مزرعه  ۞  

معدن مس مزرعه در 25 کیلومتری شمال شهرستان اهر  در نزدیکی های روستایی به همین نام واقع می باشد.

عملیات اکتشاف این معدن (توسط گروهی فرانسوی) به موازات استخراج آن از سال 1337  شروع وبه مدت 5 الی  6 سال ادامه داشته است . عملیات استخراج  تا سال 1350 ادامه داشته است و از آن به بعد تا سال   معدن تعطیل بوده است تا سال 1367 که بعد ازآن مطالعاتی دوباره بر روی معدن انجام شده و پس از پاکسازی و باز سازی برخی بخشهای تخریب شده  عملیات استخراج شروع شده و در سال 1375 کارخانه تغلیظ نیز به این مجموعه اضافه شده است .

معدن شامل کانی های منیتیت ٬ پیریت ٬ کالکو پریت ٬ هماتیت  ٬ بورنیت ٬ تترا ادریت ٬ بیسیموت خالص ٬ کلومین ٬ شیلیث و ولفرامین میباشد .

خلاصه ای از نحوه استخراج و ابعاد عملیات استخراجی در معدن مس مزرعه

مطالبی را که در این قسمت آورده میشود صرفا جهت در دست داشتن نمایی کلی می باشد که در ادامه آنها را به تفصیل شرح خواهیم داد .

در معدن مس مزرعه 7 تونل احداث گردیده که  4 عدد از این تونلها بر روی یکدیگر به احداث شده اند .

تونل صفر که پایین ترین تونل میباشد و پس از آن تونلهای شماره 1 ٬ 2 ٬ 3 و 4 میباشند  . ارتفاع تونلها از یکدیگر به ترتیب 40 ٬ 40 ٬ 40و 25 متر میباشد. تونلهای 6 و 7 در قسمت غربی معدن می باشند .

در سالهای قبل از انقلاب تونل 3 استخراج گردیده و و پس از انقلاب نیز تونلهای 2 و 3 کاملا استخراج گردیده اند که در حال حاضر قسمتهای بین تونل 1 و 2 در حال استخراج میباشد. بزرگترین تونل حفر شده تونل شماره یک می باشد که از 5 کارگاه استخراجی تشکیل شده است. 

تونلهای احداثی در درون لایه اسکارن میباشند که توسط دو لایه گرانیتی و آهکی با شیب تقریبی 90 درجه قرار گرفته است و از این رو تشخیص کمر بالا و کمر پایین لایه ممکن نمیباشد.

همانگونه  که گفتیم  روش استخراج معدن از نوع انباره ای میباشد که توضیح داده خواهد شد و نحوه نگهداری آن هم از نوع خود نگهدار( self support   ) می باشد که به واسطه استحکام اسکارن و سنگهای تشکیل دهنده ممکن شده است .

نحوه ایجاد کارگاه زون مرکزی به این شکل میباشد که ابتدا تونل را حفر کرده و سپس بونکرهایی را به صورت زیگزاگ برای پوشش دادن سطح کارگاه به فاصله 5 متر از هم قرار داده اند ابعاد این کارگاه به شرح زیر میباشد :

طول :70 متر عرض : 10 متر که با قرار دادن حدود 10 بونکر این سطح پوشش داده شده است .

  لازم به توضیح میباشد که بونکر وسیله ای قیف مانند در ابعاد بزرگ میباشد که در بالای تونل احداثی و سطح کارگاه جاسازی میگردد تا به این وسیله بتوان مواد معدنی خرد شده را به بیرون از کاگاه انتقال داد دهانه این بونکرها  به ابعاد 80 در 80 میباشند که برای استخراج ماده معدنی مناسب باشد . ابعاد نرمال برای ماده معدنی که سنگ شکن های معدن بتوانند آنها را خرد کنند 30 سانتیمتر میباشد که اگر ابعاد ماده معدنی بیش از باشد ٬ در کارگاه  آن را میشکنند تا بتواند خوراک دستگاههای سنگ شکن قرار گیرد.

در مقابل دهانه این بونکرها قطعاتی از چوب (بید) قرار داده میشود تا از پرتاب سنگها به بیرون از بونکر جلوگیری گردد و دلیل استفاده از چوب به جای آهن خاصیت انعطاف پذیری آن میباشد که اگر از آهن استفاده گردد احتمال خم شدن آن و وجود دارد .

علاوه بر این ما در تونل شاهد یک دویل میباشیم که جهت تهویه و و دسترسی افراد به کارگاه ایجاد گردیده است.

انتقال مواد از داخل معدن به بیرون توسط واگنها انجام میگردد که توسط افراد یا دستگاهها حرکت میکنند.

مواد استخراجی به سنگ شکن مخروطی انتقال مییابند و خرد شده و در سیلو جمع میگردند سپس توسط نقاله به آسیاب گلوله ای وارد میشوند     و تاحد مورد نظر خرد میگردند سپس با آب مخلوط گشته و با افزودن موادی شیمییایی به صورت شناور در آب در میآیند سپس ایم مخلوط به سلولهای پولیتاسیون ریخته میشوند که دو خروجی دارد که از یکی کنسانتره مس خارج میشود و از دیگری مواد زاید . در این کارخانه تغلیظ میتوانند مس را تا عیار 32 درصد تغلیظ کنند و سپس این کنسانتره ها بسته بندی شده و به کارخانه تغلیظ معدن سرچشمه ارسال میگردند در آنجا میتوانن عیار را به 98 و 99.5 درصد رسانده به کارخانه ذوب ارسال کنند تا به مصارف مختلف برسد.

تصاویر مربوط   به سنگ شکن

             یک نمونه از سنگهای به دست آمده از معدن

از علاقه مندان به کتابهای الکترونیکی دعوت می کنیم  به این بخش از سایت gsi مراجعه فرمایند.

http://www.gsi.ir/?Lang=fa&Page=29&Start=0&Action=Pn1    

                   ۞  آشنایی با معدن مس مزرعه  ۞  

معدن مس مزرعه در 25 کیلومتری شمال شهرستان اهر  در نزدیکی های روستایی به همین نام واقع می باشد.

عملیات اکتشاف این معدن (توسط گروهی فرانسوی) به موازات استخراج آن از سال 1337  شروع وبه مدت 5 الی  6 سال ادامه داشته است . عملیات استخراج  تا سال 1350 ادامه داشته است و از آن به بعد تا سال   معدن تعطیل بوده است تا سال 1367 که بعد ازآن مطالعاتی دوباره بر روی معدن انجام شده و پس از پاکسازی و باز سازی برخی بخشهای تخریب شده  عملیات استخراج شروع شده و در سال 1375 کارخانه تغلیظ نیز به این مجموعه اضافه شده است .

معدن شامل کانی های منیتیت ٬ پیریت ٬ کالکو پریت ٬ هماتیت  ٬ بورنیت ٬ تترا ادریت ٬ بیسیموت خالص ٬ کلومین ٬ شیلیث و ولفرامین میباشد .

خلاصه ای از نحوه استخراج و ابعاد عملیات استخراجی در معدن مس مزرعه

مطالبی را که در این قسمت آورده میشود صرفا جهت در دست داشتن نمایی کلی می باشد که در ادامه آنها را به تفصیل شرح خواهیم داد .

در معدن مس مزرعه 7 تونل احداث گردیده که  4 عدد از این تونلها بر روی یکدیگر به احداث شده اند .

تونل صفر که پایین ترین تونل میباشد و پس از آن تونلهای شماره 1 ٬ 2 ٬ 3 و 4 میباشند  . ارتفاع تونلها از یکدیگر به ترتیب 40 ٬ 40 ٬ 40و 25 متر میباشد. تونلهای 6 و 7 در قسمت غربی معدن می باشند .

در سالهای قبل از انقلاب تونل 3 استخراج گردیده و و پس از انقلاب نیز تونلهای 2 و 3 کاملا استخراج گردیده اند که در حال حاضر قسمتهای بین تونل 1 و 2 در حال استخراج میباشد. بزرگترین تونل حفر شده تونل شماره یک می باشد که از 5 کارگاه استخراجی تشکیل شده است. 

تونلهای احداثی در درون لایه اسکارن میباشند که توسط دو لایه گرانیتی و آهکی با شیب تقریبی 90 درجه قرار گرفته است و از این رو تشخیص کمر بالا و کمر پایین لایه ممکن نمیباشد.

همانگونه  که گفتیم  روش استخراج معدن از نوع انباره ای میباشد که توضیح داده خواهد شد و نحوه نگهداری آن هم از نوع خود نگهدار( self support   ) می باشد که به واسطه استحکام اسکارن و سنگهای تشکیل دهنده ممکن شده است .

نحوه ایجاد کارگاه زون مرکزی به این شکل میباشد که ابتدا تونل را حفر کرده و سپس بونکرهایی را به صورت زیگزاگ برای پوشش دادن سطح کارگاه به فاصله 5 متر از هم قرار داده اند ابعاد این کارگاه به شرح زیر میباشد :

طول :70 متر عرض : 10 متر که با قرار دادن حدود 10 بونکر این سطح پوشش داده شده است .

  لازم به توضیح میباشد که بونکر وسیله ای قیف مانند در ابعاد بزرگ میباشد که در بالای تونل احداثی و سطح کارگاه جاسازی میگردد تا به این وسیله بتوان مواد معدنی خرد شده را به بیرون از کاگاه انتقال داد دهانه این بونکرها  به ابعاد 80 در 80 میباشند که برای استخراج ماده معدنی مناسب باشد . ابعاد نرمال برای ماده معدنی که سنگ شکن های معدن بتوانند آنها را خرد کنند 30 سانتیمتر میباشد که اگر ابعاد ماده معدنی بیش از باشد ٬ در کارگاه  آن را میشکنند تا بتواند خوراک دستگاههای سنگ شکن قرار گیرد.

در مقابل دهانه این بونکرها قطعاتی از چوب (بید) قرار داده میشود تا از پرتاب سنگها به بیرون از بونکر جلوگیری گردد و دلیل استفاده از چوب به جای آهن خاصیت انعطاف پذیری آن میباشد که اگر از آهن استفاده گردد احتمال خم شدن آن و وجود دارد .

علاوه بر این ما در تونل شاهد یک دویل میباشیم که جهت تهویه و و دسترسی افراد به کارگاه ایجاد گردیده است.

انتقال مواد از داخل معدن به بیرون توسط واگنها انجام میگردد که توسط افراد یا دستگاهها حرکت میکنند.

مواد استخراجی به سنگ شکن مخروطی انتقال مییابند و خرد شده و در سیلو جمع میگردند سپس توسط نقاله به آسیاب گلوله ای وارد میشوند     و تاحد مورد نظر خرد میگردند سپس با آب مخلوط گشته و با افزودن موادی شیمییایی به صورت شناور در آب در میآیند سپس ایم مخلوط به سلولهای پولیتاسیون ریخته میشوند که دو خروجی دارد که از یکی کنسانتره مس خارج میشود و از دیگری مواد زاید . در این کارخانه تغلیظ میتوانند مس را تا عیار 32 درصد تغلیظ کنند و سپس این کنسانتره ها بسته بندی شده و به کارخانه تغلیظ معدن سرچشمه ارسال میگردند در آنجا میتوانن عیار را به 98 و 99.5 درصد رسانده به کارخانه ذوب ارسال کنند تا به مصارف مختلف برسد.

تصاویر مربوط   به سنگ شکن

  در حال تکمیل میباشد.....

بطور کلی هر چه ظرفیت آنها بیشتر باشد برای کار در معدن بزرگ بهینه ترند.منبع تغذیه آنها نیروی دیزلی و الکتریکی است.در زیر بزرگترین تراک وهمچنین توضیحاتی کلی در مورد این تجهیزات می خوانید.

موتور های دیزل درسته که ۷۰ ٪ انرژی رو تلف میکنن ولی ذخیره انرژی (سوخت یا گازوئیل) بسیار راحت تر ارزون تر و کم جا تره
موتور های الکتریکی با اینکه که ۳۰٪ انرژی تلف میکنن تا به انرژی مکانیکی تبدیل بشن ولی باید اینو در نظر گرفت که خود انرژی الکتریکی نهایتا توسط یک ژنراتور که نیروش رو از سوخت تهیه کرده و خود اون ژنراتور هم  ۳۰٪ اتلاف انرژی داشته تا تبدیل به انرژی الکتریکی بشه و در انتقال هم ۱۰ ٪ رو از دست میده.

علت استفاده از نیروی الکتریکی این هست که میشه با هر گشتاوری که رو محور موتور اعمال بشه باز هم اون رو راه اندازی کرد.

اگر ظرفیت دامپ تراک بالاتر از 300 تن باشد اولویت با موتورهای الکتریکی است و حتی در هر چرخ یک موتور الکتریکی. به طور خلاصه برای اینکه توی این فشار به سیستم های انتقال نیرو فشار زیادی میاد. برای اینکه طول عمر بیشتر و زمان بین تعمیرات زیادتر بشه چاره ای جزء استفاده از موتورهای الکتریکی در هر محور یا حتی در هر چرخ نیست.

در این جور موارد هم اگه بخواهند نیرو را با الکتریسته و ژنراتور وارد کنند باز هم کیربگس وجود داره چون یک دور موتور الکتریکی در بهترین حالت در دورهای بالاتر ۹۰۰ دوره .

فرض کنید یه موتور الکتریکی چطور میتونه مثلا ۱ دور در دقیقه بچرخه و یه وزنه ۳۰۰ تنی رو از یه شیب ۳۰ درجه بالا ببره پس هیچ موقع برای همچنین مواردی یه موتور اکتریکی رو به چرخ مستقیم وصل نمیکنن

در رابطه با لاستیک هم باید گفت که تمام این گونه متحرک ها که مخصوصا در جاده های نا هموار راه میروند همیشه تو خالی و  باد هستند بخاطر اینکه بتواندبراحتی بر روی سنگ ها و ناهمواری ها حرکت کنه.

لاستیک تو پر فقط برای مواردی خاص میتونه روی چرخهای عقب  نصب بشه (جا هایی که دلیل پنچری فوق العاده بالاست و سرعت خیلی خیلی کم
(تقریبا لاستیک تو پر هیچ کجا استفاده نمیشه )
لاستیک دامپ تراک ها هم معمولا بادی هستند ولی با یک لاستیک بسیار ضخیم.

برداشته شده از http://www.exploration.blogfa.com/

روش استخراج انباره ای به طور عمده در مورد کانسارهای غیر لایه ای پر شیب به کار میرود . و از این لحاظ درکنار روشهای استخراجی مانند استخراج از طبقات فرعی ٬ vcr و تخریب در طبقات فرعی قرار میگیرد. که در دسته بندی هارتمن از روش استخراج انباره ای از روش بدون نگهداری مصنوعی نام برده شده است.

اساس این روش که روشی با استخراج در جهت رو به بالا  و قائم میباشد انبار نمودن حدود 3/2 از سنگ معدنی خرد شده در فضای خالی کارگاه استخراج میباشد . هدف از این کار ایجاد یک سکو برای   انجام عملیات استخراج توسط کارگران و خنثی کردن نیروهای سطحی وارد بر کمر بالا و پایین ماده       معدنی می باشد .

 پیش روی رو به بالا در داخل کارگاهها با برشهای افقی ماده معدنی انجام میگیرد . سنگ پس از استخراج نسبت به حالت بکر خود حدود 30 الی 40 درصد افزایش حجم پیدا میکند بنا بر این باید روزانه این مقدار حجم افزایشی به بیرون منتقل گرددیده و بقیه تا پایان عملیات استخراج به صورت انبار شده در درون کارگاه باقی می ماند

این روش به طور عمده روش دستی بوده و قابلیت مکانیزاسیون آن در قیاس با سایر روشهای استخراج بسیار اندک میباشد .

به سه دلیل عمده در روش انباره ای نمی تون از ماشین آلات مکانیزه استفاده کرد :

 1 )سطح ناصاف ماده معدنی و عدم استحکام آن بعد از عملیات آتشباری

2 ) کوچک بودن فضا برای ماشین آلات بزرگ مکانیزه

 3 )عدم تخلیه مواد خورد شده به دلیل فشرده شدن در اثر رفت و آمد ماشین آلات

شرایط کاربرد روش استخراج انباره ای:

این روش استخراج معمولا برای کانسارهای رگه ای باریک و در بسیاری از موترد کاتنسارهایی که سایر روشهای استخراج برای آنها قابل استفاده و یا اقتصادی نباشند به کار میرود .

ویژگی های مهم برای استفاده از این روش عبارتند از :

1)      شیب  :

زاویه شیب ایده آل برای کاربرد این روش 90 درجه میباشد و شیب های کمتر از 90 و تا حدود 70 درجه نیز برای استفاده از این روش مطلوب است . هرچه زاویه به 90 نزدیکتر باشد شرایط بهتری  ایجاد میشود

علت این امر سادگی و روان تر شدن تخلیه مواد استخراجی تحت زاویه شیب میباشد .

2)      ضخامت :

ضخامت رگه ای کانسارهای مناسب برای این روش از 1 تا 3 متر متغیر میباشد اما کاتنسارهایی که ضخامت آنها بین3 الی20 مترباشد مطلوب ترند .

انتخاب ضخامت در روش  انباره ای خود به شرایط زیر بستگی دارد  :

الف ) پایداری کانسار  ب ) پایداری کمر بالا بدون نگهداری 

3)      یکنواختی  :

 کانسار باید نسبتا یکنواخت بوده و تغییرات شیب و ضخامت آن کم باشد . چرا که در غیر این صورت جریان مواد به سمت پایین در نقاطی که ضخامت کم می باشد کند شده و مانعی در جهت تخلیه مواد خواهد بود  .

4)      پایداری ماده معدنی  :

 در روش استخراج انباره ای کانسنگ باید کاملا مقاوم  ٬ پایدار و مقاوم با شد .

استحکام ماده معدنی در این روش  بیشتر از سایر روشها اهمیت دارد چراکه در این روش کارهای استخراجی بالای سر کارگر قرار دارد وبه  منظور  ایمنی بیشتر در این روش استحکام بیشتر ماده معدنی نسبت به سنگ دیوار  بسیار حائز اهمیت میباشد .

ارتعاش حاصل از ماشین آلات چالزنی نیز میتواند هرگونه مواد سست ر ا به پایین بیندازد و مشکل ایمنی برای کارگران ایجاد نماید بنابر این ماده ی معدنی باید کاملا پایدار باشد و علاوه بر این پس از عملیات آتشباری و قبل از شروع عملیات چالزنی کار لق گیری کاملا انجام شود.

5)      پایداری دیواره ها :

در این روش سنگ دیوار نیز باید محکم باشد ٬البته استحکام دیواره میتواند کمی پایین تر از استحکام ماده معدنی نیز باشد .

گاهی اوقات برای استحکام بیشتر دیواره ها در داخل کار گاه   پیلار   باقی میگذارند تا کارگاه بسته نشود .

6)      خواص فیزیکی ماده معدنی :

مادهی معدنی باید فاقد خواص فیزیکی  نامطلوب از قبیل خودسوزی ٬ چسبندگی  ٬ و آبداری باشد .

 ادامه دارد .....

همانگونه كه استحضار داريد يكي از اهداف اصلي ما از به راه اندازي اين وبلاگ معرفي رشته  مهندسي معدن بود در راستاي اين امر در صدد تبديل اين وبلاگ به سايتي جامع در زمينه مهندسي معدن ميباشيم.

در اين راستا از شما براي انتخاب نام و آرمي مناسب درخواست همكاري داريم.

نام انتخابي براي آدرس سايت حدالامكان بايد كوتاه و اختصاري   مرتبط  با اسم فعلي وبلاگ باشد.

همچنين از عزيزان خواهشمند است در رابطه با وضع فعلي وبلاگ چه از نظر كمي و چه از نظر كيفي  نظرات خود را اعلام دارند.

کمپاس وسیله ای است که برای اندازه گیری شیب و امتداد لایه میتوان از آن استفاده نمود

در داخل محفظه کمپاس دو تراز به نامهای کروی و لوبیایی که از  اولی برای تراز کردن کمپاس با امتداد شیب و از دیگری برای یافتن تندی شیب لایه مورد نظر استفاده میشود.

برای تشخیص امتداد لایه قسمتی از کمپاس را که در شکل پشت آن آینه ای میباشدرا  به صورت مماس بر لایه قرار داده  و آن را با استفاده از قسمت کروی داخل محفظه تراز مینماییم با توجه به عقربه موجود در داخل محفظه جهت شمال را مشخص کرده و میزان انحراف لا یه از آن را به دست میآوریم.

برای اندازه گیری شیب لایه کمپاس را به طور کامل باز کرده و آن را ا قسمت بغل کاملا مماس بر لایه قرار میدهیم سپس با استفاده از کنترل قسمت لوبیایی که در قسمت پشت محفظه و تراز لوبیایی داخلی را کاملا تراز مینماییم و سپس عدد نشان داده شده توسط دستگاه را از درجه بندی داخلی دستگاه میخوانیم که بیانگر شیب لایه میباشد.

به ‌دنبال مصوبه اخير مجلس شوراى اسلامى مبنى بر توسعه طرحهاى عمرانى کشور، مبلغ 20 ميليون دلار جهت توسعه امر اکتشافات معدنى تعيين و در اختيار سازمان زمين شناسى و اکتشافات‌معدنى کشور قرار گرفت. 
  

فرستاده شده توسط یوسف شجاعی

در بيشترموارد ، مواد معدنى پس از استخراج مستقيما قابل استفاده در صنعت نبوده و بايد پر عيار شوند پرعيارسازى همان کانه آرايى مواد معدنى است که با جدا کردن مواد بى ارزش يا باطله از مواد با ارزش صورت مى گيرد و باعث بالا رفتن عيار و در نتيجه کيفيت ماده معدنى مى گردد . امروزه نقش و تاثير عمليات پرعيارسازى مواد معدنى در افزايش ارزش افزوده آنها و روشن نمودن وضعيت ميليونها تن ذخيره معدنى که در حال حاضر بدون استفاده باقى مانده است ، بر هيچکس پوشيده نيست . عمليات کانه آرايى و فرآورى نه تنها موجب بالا بردن ارزش افزوده مواد معدنى مى گردد ، بلکه مى تواند در ايجاد و توسعه صنايع معدنى کارساز باشد . به علاوه به استفاده بهينه از موادمعدنى در حال بهره بردارى نيز کمک مى نمايد . مديريت کانه آرائى و فرآورى سازمان براى نيل به اهداف فوق با بهره گيرى از امکانات خود در دو مقياس آزمايشگاهى و نيمه صنعتى آماده ارائه خدمات به بهره داران معادن براى يافتن روشهاى افزايش عيار و کاربرد مواد معدنى در صنايع کشور مى باشد

قديمى ترين گزارشى که در مورد کانه آرائى در سازمان وجود دارد به سال 1340 باز ميگردد که توسط شخصى به نام عيسيويج تهيه شده است .در سال هاى بعد کارشناسان سازمان ملل يعنى دکتر جرج آلتان که دانشيار کالج فنى هاليفاکس کانادا بوده است به ايران آمده وآزمايشگاه کانه آرايى را در سازمان زمين شناسى تاسيس مى کند. وى علاوه بر تاسيس آزمايشگاه وبعد از آن کارخانه نيمه صنعتى به بررسى وتحقيقات کانه آرايى نيز دست مى زند .تاريخ اولين گزارشى که از وى بجاى مانده مربوط به سال 1343 است .وى ظاهرا تا سال 1350 در گروه کانه آرايى سازمان به فعاليت مشغول بوده است. آقاى مهندس آصفى که کارشناسى ارشد خود را از همان کالج هاليفاکس گرفته بوده است تقريبا همزمان با دکتر آلتان تحقيقات کانه آرايى خود را در سازمان شروع کرد واولين گزارشى که از وى  باقى است مربوط به سال 1344 است.شايد استاد وشاگرد همزمان در سازمان مشغول به کار شده باشند .

به فاصله کوتاهى بعد از ايشان يعنى سال 1346 آقايان  خوانخواجه رهجو , وفروزش فعاليت خود را در اين بخش آغاز مى کنند .آقاى آصفى غير از همان سه سال اول (44تا 46 ) ديگر گزارشى ندارد. آخرين گزارش آقاى رهجو نيز به سال 1352 بر مى گردد اما آقايان خوانخواجه وفروزنش به ترتيب تا سال 54 و55 فعال بوده اند.ضمنا آقاى رده ظاهرا در سال 1353 وارد اين بخش از سازمان شده و تا سال 56 فعاليت کرده است .آقاى تارخ نيز کارشناسى بوده که در سال 55 يا56 در اين بخش شروع بکار کرده و تا سال 1362در آنجا باقى مانده است .پس از 1360 , بجز آقاى تارخ کارشناس ديگرى در اين گروه نبوده وتنها افراد ماندگارى که از سال 61 و64 تا کنون در اين بخش مشغول بکار بوده اند عبارتند از آقايان رئيسى واميني.در اين 22 سال بعد از انقلاب اسلامى نيز کارشناسانى در اينجا مشغول به کار شده ولى به دلايل مختلف سازمان را ترک گفته اند.

اهداف ووظايف گروه:

1- تعيين نحوه پرعيار سازى کانيهاى مختلف وتحقيق ومطالعه در خصوص روش هاى جديد به منظور بهبود روش هاى متداول

2-  انجام کليه عمليات مربوط به تغليظ وفر آورى مواد معدنى در مقياس آزمايشگاهى ونيمه صنعتى وتهيه گزارش هاى لازم ونيز بررسى مسائل ومشکلات فنى کارخانجات فر آورى وتغليظ مواد .

3- تغليظ وتهيه محصول پرعيار از مواد معدنى مختلف در آزمايشگاه نيمه صنعتى سازمان بمنظور  طراحى وتعيين نوع ومشخصات واحدهاى تغليظ وفر آورى مواد مورد نياز معادن کشور.

توانايى هاى گروه 

نمونه بردارى وانجام آزمايشات کانه آرايى در مقياس آزمايشگاهى, بهينه سازى عوامل موثر در پرعيار سازى , ارائه فلوشيت وانجام آزمايشات نيمه صنعتى

ارتباط  با ساير بخش ها وگروهها سازمان وسازمان هاى ديگر

-        وجود ارتباط سيستماتيک با آزمايشگاه XRD,XRF  و تجزيه شيميايى

-        ارتباط با بخش اکتشاف سازمان براى بررسى نمونه هاى اکتشافى که به گروه محول مى شود.

-        ارتباط با گروههاى مهندسى معدن بعضى دانشگاهها براى انجام تحقيقات مورد نظر سازمان بصورت پايان نامه هاى دانشجويى

-         ارتباط با سازمان صنايع ومعادن استانها براى اطلاع از مشکلات کانه آرايى استانها

-        ارتباط با شرکت هاى معدنى بمنظور انجام خدمات مورد نظر آنها

 منبع: www.gsi.ir

اين سنگهاي پرورده آتش، زماني توده‌اي داغ و مذاب را به نام ماگما تشکيل مي داده‌اند، که سرد شدن تدريجي ماگما، آنها را به سنگ سخت و جامد تبديل کرده است. بنابراين گدازهاي که از دهانه آتشفشان فوران کرده و بر سطح زمين جاري مي‌شود، به سرعت سرد و سخت شده و سنگي آذرين را بوجود مي‌آورد.       انواع سنگهاي آذرين    با سرد شدن و انجماد ماگما - سنگ مذاب متحرکي است که دماي آن بين 700 تا 1200 درجه سانتيگراد (1300 تا 2200 فارنهايت) ميباشد- سنگهاي آذرين تشکيل ميشوند. اکثر ماگماهاي سطح زمين از نوع مذاب سیليکاتي ميباشند.    تشکيل شدن سنگهای آذرین یا در سطح زمین صورت می‌گیرد و یا در داخل پوسته زمین ، بنابراین بر حسب اینکه ماگما در کجا منجمد شود دو گروه سنگ آذرین خواهیم داشت.       سنگهای آذرین خروجی:    سنگهای آذرینی را که از انجماد ماگما در سطح زمین بوجود می‌آید سنگهای آذرین خروجی می‌نامند.       •سنگهای آذرین نفوذی:    به آن دسته از سنگهای آذرین که از انجماد ماگما در داخل پوسته زمین تشکیل می‌گردد سنگهای آذرین نفوذی گفته می‌شود. سنگهای آذرین نفوذی خود در پوسته زمین به اشکال مختلفی منجمد می‌شوند که شامل موارد زیر می‌باشند.       oلاکولیت‌ها    oسیل‌ها    oدایک‌ها    oلوپولیت‌ها    oپاتولیت‌ها    oفاکولیت‌ها    oاستوک‌ها       طبقه بندي سنگهاي آذرين    براي طبقه بندي سنگهاي آذرين روشهاي مختلفي وجود دارد. اين روشهاي طي 100 سال گذشته تحول پيدا کرده و کاملتر شده اند. هر طبقه بندي براي اهداف خاصي مورد استفاده دارد و نمايانگر يک روش خاص از مطالعه سنگهاي آذرين ميباشد.       کليه طبقه بنديهاي مورد استفاده براي سنگهاي اذرين بر دو معيار استوار هستند: محتوي کاني شناسي سنگ و بافت (اندازه دانه ها). يک طبقه بندي کامل، طبقه بندي است که هر دو مورد را شامل شود. البته در طبقه بندی سنگهاي آذرين اغلب اوقات هر دو مورد، استفاده ميشوند. به عنوان نمونه گرانيت سنگ دانه درشت با رنگ روشن است. سه طبقه بندي اصلي براي سنگهاي آذرين وجود دارد:    1.طبقه بندي رنگ/بافت    2.طبقه بندي مودال که بر اساس ترکيب کاني شناسي و بافت استوار است.    3.طبقه بندي نورماتيو که بر اساس شيمي سنگ استوار است.       1.طبقه بندي رنگ/بافت: کانيهايي که در بالاي سري واکنشي باون قرار ميگيرند، داراي رنگهاي تيره ميباشند (به عنوان مثال، پيروکسن و آمفيبول) و کانيهايي که در قسمتهاي پايين سري باون قرار گرفته اند داراي رنگهاي روشن هستند (به عنوان مثال، پلاژيوکلاز سديم دار و کوارتز). از لحاظ ترکيب شيميايي ماگما، ماگماهايي که در بالاي سري واکنشي باون قرار ميگيرند مافيک هستند، ماگماهايي که در وسط اين سري قرار ميگيرند از نوع حدواسط ميباشند و ماگماهيي که در بخشهاي پائيني آن قرار ميگيرند از نوع فلسيک ميباشند. ماگماهاي مافيک سنگهاي تيره اي که داراي کانيهاي تيره هستند، مانند بازالت توليد ميکنند، ماگماهاي حدواسط سنگهاي با رنگ حدواسط همچون ديوريت ايجاد ميکنند و ماگماهاي فلسيک سنگهاي روشني همانند گرانيت تشکيل ميدهند. اگر چه طبقه بندي براساس رنگ و بافت به نظر کامل مي آيد اما داراي خطاهاي بسيار زيادي است.       2. طبقه بندي مودال که بر اساس ترکيب شيميايي کاني و بافت استوار است. طبقه بندي مودال سنگهاي آذرين را بر اساس ميزان فراواني نسبي 5 کاني که جز کاني اصلي تشکيل دهنده آنهاميباشد، انجام ميشود. اين کاني هاي عبارت هستند از:    1. کوارتز    2. آلکالي فلدسپار ( ارتوکلاز، آلبيت (پلاژيوکلاز سديم دار) يا آنورتيت (پلاژيوکلاز کلسيم دار).    3. پلاژيکلاز    4. فلدسپاتوئيدها (کاني هاي فقير از سيليس).    5. کانيهاي مافيک (مانند پيروکسن و آمفيبول).       طبقه بندي مودال، شامل نام سنگهاست مانند گرانيت، بازالت و ديوريت. اين طبقه بندي در يک دياگرام مثلثي است که بين محدوده هاي مختلف آن مرزهاي مشخص وجود دارد. در مجموع، اسامي که در اين طبقه بندي به کار ميروند، مانند طبقه بندي رنگ/بافت است. البته در طبقه بندي مودال به جاي رنگ، بيشتر به محتواي کاني شناسي توجه ميشود. در مودال از نمودار درصد فراواني کاني ها استفاده ميشود.    براي شناسايي سنگها در اين طبقه بندي چند کار اساسي بايد صورت گيرد. اولين کار اين است که درصد کوارتز موجود در سنگ تعيين شود. به عنوان مثال اگر سنگ بيش از 20% کوارتز داشته باشد، نمونه در سه گروه آلکالي گرانيت، پلاژيوگرانيت يا گرانوديوريت قرار ميگيرد.    دومين کار اين است که درصد فلدسپارها را در سنگ تعيين نماييم. سومين مرحله اين است که مخلوط 50/50 از فلدسپارها و مافيکها در سنگ مشخص شود و در نهايت سنگها به 4 گروه وسيع تقسيم ميشوند.       3. طبقه بندي نورماتيو: اين روش طبقه بندي، به آساني دو روش قبلي يعني سيستم رنگ/بافت يا ترکيب شيميايي/بافت نميباشد. در اين طبقه بندي سنگهاي آذرين از نظر مجموعه کانيايي متفاوت هستند، اما از نظر شيميايي تقريباً يکسان ميباشند. مجموعه کانيايي و ترکيب شيميايي نشاندهنده منشا اوليه سنگها است.    از روش نورماتيو براي بررسي فرآيندهاي تکتونيک صفحه اي نيز استفاده ميشود.    در روش طبقه بندي نورماتيو سنگهاي آذرين در جايگاههاي (که نمايانگر سنگهايي است که از يک ماگما حاصل شده اند) مشخصي تعريف ميشوند و هر جايگاه داراي شيمي خاص خود ميباشد. 4 جايگاه اصلي تعريف شده است که شامل کوماتئيت، تولئيت، کالک – آلکالن و آلکالن ميباشند. با مشخص شدن يکي از آين جايگاهها ميتوان به راحتي درباره تاريخچه زمين بحث کرد.       1.شيمي    2.تفريق    3.تکتونيک       شيمي:    از نظر شيميايي سه شاخصه شيميايي وجود دارد: ميزان اشباع شدگي از سيليس، غني شدگي از آهن و شاخص آلکالي.    با استفاده از شاخصه ميزان اشباع شدگي مقدار SiO2 موجود در در ماگما يا سنگ تعيين ميشود. شرايط تحت اشباع از سيليس، شرايطي است که مقدار SiO2 آنقدر کم است که امکان تشکيل کوارتز و کانيهايي مانند فلدسپارها وجود ندارد. در نتيجه کانيهاي فقير از سيليس يعني فلدسپاتوئيدها مانند نفلين و سوداليت تشکيل ميشوند. حالت فوق اشباع از سيليس حالتي است که مقدار SiO2 به حدي است که کوارتز متبلور ميشود. اگر مقدار SiO2 قابل توجه باشد اين امکان وجود دارد که بازالت کوارتزدار تشکيل شود (ترکيبي که معمولاً متعارف نميباشد).    با استفاده از شاخص آلکالي مقدار کلسيم از قسمتهاي بالاي سري واکنشي باون با توجه به مقدار مجموع سديم و پتاسيم در بخشهاي تحتاني سري واکنشي باون محاسبه ميشود. شاخصهاي آلکالي بالاتر از 1 نشانه مقدار کلسيم بالا است. شاخصهاي کمتر از يک نشانه کلسيم پايين و سديم و پتاسيم بالا است.    بر اثر تفريق عناصر تيره ماگما از آن جدا شده و مقدار سديم و پتاسيم در ماده مذاب باقيمانده افزايش پيدا ميکند. سريهاي ماگمايي تولئيت، کالک – آلکالن و آلکالن به ترتيب دراي شاخصهاي آلکالي کمتر از يک، يک و بيشتر از يک ميباشند که نشاندهنده روند تفريق ميباشد.    با افزايش روند تفريق، مقدار آهن کاهش پيدا ميکند. در واقع با اندازه گيري مقدار آهن روند تغييرات کانيهاي فرومنيزين در سري واکنشي باون مشخص ميشود. مقدار آهن در کماتئيتها پايين است زيرا مقدار عناصري مانند منيزيم، نيکل و کرم بسيار بالا ميباشد.       تفريق:    تحول ماگمايي يا در داخل صفحات و يا در حاشيه آنها رخ ميدهد. زمانيکه تحول ماگمايي در درون صفحات اتفاق مي افتد، به عنوان مثال، در يک سري کالک – آلکالن سنگها از ديوريت به گرانيت يا در سري کماتئيتي سنگها از پريدوتيت به بازالت يا آندزيت تحول پيدا ميکنند.    اگر تحول ماگمايي در بين صفحات رخ دهد، مانند قوسهاي آتشفشاني ، در اولين مراحل فعاليت ماگمايي، ماگما حالت فوق اشباع از سيليس دارد و شاخص آلکالي آن بيشتر از يک ميباشد، سپس ماگما تحول پيدا ميکند و به يک ماگماي تحت اشباع با شاخص آلکالي کمتر از يک تبديل ميشود. به اين ترتيب ابتدا ماگماي تولئيتي، سپس کالک – آلکالن و بعد آلکالن تشکيل خواهد شد.    فرآيند تحولي ديگري که رخ ميدهد اين است که يک سنگ تفريق يافته مجدداً دچار تفريق شود. مثلاً يک ماگماي ديوريتي تفريق يافته در يک باتوليت جانشين شده و منجمد ميشود. اگر باتوليت مذکور حرارت ببيند، محصول ثانويه اي که به اين ترتيب تشکيل ميشود تفريق يافته تر و فلسيک تر خواهد بود (گرانيت) و ماده مذاب باقيمانده بيشتر بقاياي مافيک خواهد داشت. ممکن است سنگي از يک سري ماگمايي مجدداً تفريق پيدا کند و با ماده مذاب سري ديگري مخلوط شود.       تکتونيک:    يکي از مهمترين موارد سريهاي ماگمايي ارتباط آنها با رژيمهاي تکتونيکي مختلف است. اين علم براي شناسايي و شبيه سازي حوادث تکتونيکي قديمي (زماينکه بسیاري از شواهد از بين رفته اند يا در دسترس نميباشند) مفيد است. با آناليز شيمي سنگها، زمين شناسان قادر خواهند بود که فرآيندهاي تشکيل دهنده سنگها را شبيه سازي کنند.    تفريق در دو رژيم تکتونيکي اوليه اتفاق مي افتد. تفريق ممکن است در مرکز ريفت رخ دهد. سنگهاي اوليه فوق اشباع از سيليس (کماتئيتهاي آرکئن) به سطح زمين را پيدا ميکنند و دچار ذوب تفريقي ميشوند. ماده مذاب تولئيتي است و به سطح زمين ميرسد و بازالتهاي بالشي و دايکهاي ورقه اي پوسته اقيانوسي را تشکيل ميدهد. ماده ذوب نشده برجامانده معمولاً اولترامافيکهاي تحت اشباع از سيليس بوده که در گوشته به صورت 4 لايه افيوليتي باقي ميمانند.    دومين نوع تفريق در مرزهاي همگرا اتفاق مي افتد. پوسته اقيانوسي تولئيتي از مرکز ريفت دور ميشود تا اينکه عمل فرورانش را انجام دهد. پوسته مذکور طي فرورانش گرم ميشود و به صورت تفريقي ذوب ميشود. معمولاً اولين مواد مذابي که در نزديکي گودال اقيانوسي فوران ميکنند، تولئيتها هستند، با گذشت زمان مواد مذاب به ماگماي کالک – الکالن تحول پيدا ميکنند. ماگماي کالک – آلکالن سازنده قوسهاي آتشفشاني است. در نهايت ماده مذاب تحول يافته آلکالن خواهد بود. ماده مذاب آلکالن از تفريق ثانويه ماده مذاب يا سنگ کالک – آلکالن حاصل شده است. بقاياي تفريق در زون فرورانش اولترامافيکها يا پريدوتيتها هستندو به سمت گوشته پايين ميروند و در گوشته باقي مي مانند.

فرستاده شده توسط یوسف شجاعی

برای عملیات مختلف معدنکاری در معادن روباز٬ علاوه بر ماشین آلات عمومی معدن از ماشین های ویژه ای استفاده میشود  که عملیات حفاری و بار گیری را انجام میدهند . مشخصه این ماشین ها در آن است که به علت عدم محدودیت فضا در معادن روباز ابعاد آنها را بزرگ در نظر میگیرند و این امر سبب میشود که ما شینهای یاد شده با راندمان بالا کار کنند و استفاده از آنها اقتصادی باشد . مهمترین ماشینهای ویژه معادن روباز به شرح زیر است :

بیل مکانیکی  (power shovel)

بیل مکانیکی یکی از متداولترین ماشینهای معدن روباز می باشد در مواردی که سنگهاو مواد معدنی نرم باشند   ٬ این دستگاه عمل حفر و بارگیری را تواما بر عهده دارد در مورد سنگها و مواد معدنی سخت ٬ ابتدا آتشباری انجام میگیرد و سپس از بیل مکانیکی برای بارگیری مواد استفاده میشود . امروزه برای کار در معادن مواد نرم –به ویژه معادن زغال سنگ – بیلهای مکانیکی بزرگی ساخته شده است که ظرفیت برخی به بیش از 138 متر مکعب نیز میرسد.این ماشین از قسمتهای مختلفی مانند ارابه٬ موتور و جرثقیل٬ دکل ٬بازو و صندوقه تشکیل شده است.

دراگلین(drag line)

وسیله ای است که  برای خاکبرداری و حفر مواد نرم در قسمتهای گود به کار میرود . شکل عمومی این دستگاه نیز شبیه بیل مکانیکی  اما صندوقه این دستگاه به دو رشته کابل متصل است که به وسیله این کابل ها میتوان آن را در قسمتهای مختلف به کار برد .به طور مختصر شیوه کار این دستگاه به این صورت است که ابتدا کابلها را رها میکنند و صندوقه دستگاه را به پایین گودال میفرستند سپس به وسیله کابل دیگری آنرا روی زمین میکشند که به این ترتیب صندوقه از مواد معدنی پر میشود

بیل چرخشی (bucket wheel excavator)

یکی از ماشینهای متداول در معادن روباز و به ویژه معادن زغال می باشد قسمت اصلی این دستگاه را چرخ بسیار بزرگی تشکیل میدهد که قطر آن به 16 متر نیز میرسد. این چرخ ٬ زواید سطل مانندی دارد که در نقاط مختلف محیط آن معلقند و ضمن گردش چرخ و تماس آن با  مواد معدنی باعث حفر این مواد میشود و سطلها از مواد پر میشوند  و پس از رسیدن به قسمت بالای چرخ مواد درون سطلها بر روی نوار نقاله ای ریخته میشود  . راندمان این دستگاه هنگام کار بسیار بالا میباشد . انواع معمولی آن قادر است تا 1500 متر مکعب در ساعت مواد معدنی را حفر و  به وسیله نوار نقاله خود به فاصله 130 متری منتقل کند از این رو وسیله بسیار مناسبی برای باطله برداری از روی مواد معدنی میباشد

بولدوزر(bulldozer)

در جلو دستگاه یک بیل بزرگ و در عقب آن چنگکهایی وجود دارد و دستگاه روی زنجیر حرکت میکند  همن گونه که میدانیم مواد معدنی یا باطله نرم  را به وسیله بیل حفر میکنند ولی برای  مواد سخت تر ازبولدوزر استفاده میشود .

حفر کننده برجدار (tower excavator)

این دستگاه شبیه دراگلین است و معمولا همراه با سایر ماشینهای معادن روباز از قبیل بیل مکانیکی و دراگلین به کار میرود به ویژه به هنگام بازسازی معادن روباز از این وسیله استفاده میشود زیرا بیل یا دراگلین قسمتهای بالای قسمتهای بازسازی شده را به خوبی نمیتوانند پر کنند .دستگاه دارای دو برج متحرک در جلو وعقب است که آندو را به ترتیب در قسمت انبار باطله و در جلو قسمتی که هنوز استخراج نشده است قرار میدهند . در بالای برجها قرقره هایی وجود دارند که چند رشته کابل از درون آنها عبور میکنند . به ای کابلها صندوقه ای متصل است که در اثر حرکت کابلها بین دو برج نوسان میکند و مواد باطله را به بالای انبار این مواد منتقل میکند.

بیل هیدرولیکی(hydraulic excavator)

این دستگاه نیز شبیه بیل مکانیکی می باشد با این تفاوت که حرکت صندوقه آن توسط چند بازوی هیدرولیکی انجام میشود

سنجش از دور چيست ؟

علم و هنر كسب اطلاعات از پديده ها يا اجسام بدون تماس فيزيكي با آنها را سنجش از دور گويند.

  كاربرد هاي مهم  سنجش از دور

سنجش از دور در بسياري از زمينه هاي علمي و تحقيقاتي كاربردهاي گسترده اي دارد. از جمله كاربردهاي فن سنجش از دور مي توان به استفاده از آن در زمين شناسي، آب شناسي، معدن، شيلات، كارتوگرافي، جغرافيا، مطالعات زيست شناسي، مطالعات زيست محيطي، سيستم هاي اطلاعات جغرافيايي، هواشناسي، كشاورزي، جنگلداري، توسعه اراضي و به طوركلي مديريت منابع زميني و غيره اشاره كرد.

سنجش از دورمي تواند تغييرات دوره اي پديده هاي سطح زمين را نشان دهد و در مواردي چون بررسي تغيير مسير رودخانه ها، تغيير حد و مرز پيكره هاي آبي چون درياچه ها، درياها و اقيانوسها، تغيير مورفولوژي سطح زمين و غيره بسيار كارساز است. افزون بر اين يك سيستم سنجش از دور با توجه به اين كه بر اساس ثبت تغييرات واختلافهاي بازتابش الكترومغناطيسي از پديده هاي مختلف كار مي كند، ميتواند حد و مرز پديده هاي

زميني اعم از مرز انواع خاكها، سنگها، گياهان، محصولات كشاورزي گوناگون و ... را مشخص كند. سنجش از دور در پيش بيني وضع هوا و اندازه گيري ميزان خسارت ناشي ازبلاياي طبيعي،كشف آلودگي آبها و لكه هاي نفتي در سطح دريا، اكتشافات معدني نيز كاربرد دارد. بدون شك استفاده از اين فن در مطالعات اكتشافي و منابع طبيعي و ساير موارد پيش گفته نه تنها سرعت انجام مطالعات را بيشتر مي كند،بلكه از نظر دقت و هزينه و نيروي انساني نيز بسيار با صرفه تر است.

در زمينه كاربردهاي داده هاي ماهواره اي مي توان به طور اختصار به موارد زير اشاره كرد:

الف: مطالعه تغييرات دوره اي

برخي از پديده ها و عوارض سطح زمين در طي دوره زماني تغيير مي يابد. علت اين تغييرات مي تواند عوامل طبيعي مانند سيل، آتشفشان، زلزله، تغييرات آب و هوايي، يا عوامل مصنوعي مانند دخالت انسان در محيط زيست باشد. براي مثال تغيير سطح آب درياي خزر در طي يك دوره ۱۰ تا ۲۰ ساله، تغيير ميزان سطح پوشش  و جنگلها درشمال كشور و تغيير پوشش گياهي نخل در  جنوب كشور و ميزان آسيب آنها در دوران جنگ را مي توان با استفاده از داده هاي ماهواره اي با دقت بسيار زيادي مطالعه كرد.

ب: مطالعات زمين شناسي

با استفاده از داده هاي ماهواره اي مي توان مرزهاي بسياري از سازندهاي زمين شناسي را از يكديگر تفكيك كرد، گسله ها را مورد مطالعه قرار داد ونقشه هاي گوناگون زمين شناسي تهيه كرد. از جمله نقشه هاي زمين شناسي گوناگون كه با استفاده از داده هاي ماهواره اي مي توان تهيه كرد، نقشه گسله ها و شكستگي ها، نقشه سازندهاي سنگي مختلف، نقشه خاكشناسي و نقشه پتانسيل ذخاير تبخيري سطحي را ميتوان نام برد. افزون براين با توجه به گستره بسيار وسيع زير پوشش هر تصوير ماهواره اي، چنين تصاويري براي مطالعات كلان منطقه اي براي زمين شناسان بسيار مفيد است.

ج: مطالعات كشاورزي وجنگلي

تشخيص وتمايزگونه هاي گياهي مختلف، محاسبه سطح زير كشت محصولات كشاورزي، مطالعه مناطق آسيب ديده كشاورزي براثركم آبي يا حمله آفتهاي مختلف به آنها از جمله مهمترين كاربردهاي داده هاي ماهواره اي است. تهيه تقشه جامع پوشش گياهي هر منطقه، تهيه نقشه آبراهه ها و ارتباط آنها با مناطق مستعدكشت  و برآورد ميزان محصول زير كشت از كاربردهاي ديگر چنين اطلاعاتي است. لازم به ذكر است كه وزارت بازرگاني و كشاورزي كشور ايالات متحده آمريكا از ابتداي تكوين تكنولوژي سنجش از دور همه ساله محصول كشاورزي كشور آمريكا وتمام كشورهاي جهان را با استفاده ازتصاوير ماهواره اي برآورد

مي كند تا براي برنامه ريزي بازار و توليد اطلاعات مفيد و لازم را بدست آورد. افزون بر اين مطالعه ميزان انهدام جنگلها و يا ميزان پيشرفت جنگل كاري از كاربردهاي ديگر اين تصاوير است.

د- مطالعات منابع آب

مطالعه آبهاي سطحي منطقه و تهيه نقشه آبراهه ها، بررسي تغيير مسير رودخانه ها بر اثر عوامل طبيعي يا مصنوعي، تخمين ميزان آب سطحي هر منطقه از جمله جالبترين كاربرد داده هاي ماهواره اي است.كشور ما از جمله كشورهايي است كه با وجود داشتن منابع آبهاي سطحي در بسياري مناطق از مشكل كم آبي رنج مي برد، كه استفاده از تكنولوژي نوين وبه دست آوردن اطلاعات دقيق مي تواند راهگشاي استفاده بهتر ازمنابع آب كشور باشد.

ح- مطالعات دريايي

از تكنولوژي سنجش از دور بخصوص در چند زمينه مهم كاربردهاي دريايي مي توان استفاده كرد كه ازآن جمله مطالعات دوره هاي پيشروي و پسروي كرانه دريا؛ مطالعات عمومي ويژگيها و خصوصيات توده هاي آبي مثل نقشه دماي سطح و رنگ آب و نقشه تراكم ميزان كلروفيل و پلانكتون و مطالعات مربوط به تأثير ساير پديده ها بر دريا، از جمله وضعيت حركت وتندي امواج دريا و غيره هستند.

تابحال سنجنده ها و ماهواره هاي مخصوصي فقط براي مطالعات درياها و اقيانوسها طراحي وساخته شده است. مهمترين اين ماهواره هاعبارتند از ماهواره “ موس” ژاپن وماهواره “ سي ست” آمريكا.

براي آگاهي بيشتر از جزئيات سنجنده ها و كاربردهاي آن به بخش مربوط به اين ماهواره در همين گزارش رجوع كنيد.

و- مطالعه بلاياي طبيعي

امروزه برآورد ميزان خسارت ناشي از بلاياي طبيعي از قبيل سيل، زلزله، آتشفشان، طوفان وغيره با استفاده از داده هاي ماهواره اي بسيار متداول است. تعيين راهبرد مناسب براي جلوگيري وكاهش خسارت بلاياي طبيعي از جمله ديگر كاربردهاي داده هاي ماهواره اي است.

مهمترين قابليتهاي داده هاي سنجش از دور

داده هاي سنجش از دور به دليل يكپارچه و  وسيع بودن،تنوع طيفي، تهيه پوشش هاي تكراري و ارزان بودن، درمقايسه با ساير روشهاي گردآوري اطلاعات از قابليت هاي ويژه اي برخوردار است كه امروزه عامل نخستين در مطالعه  سطح زمين و عوامل تشكيل دهنده آن محسوب مي شود. امكان رقومي بودن داده ها موجب شده است كه سيستم هاي كامپيوتري بتوانند از اين داده ها به طور مستقيم استفاده كنند وسيستم هاي داده ها جغرافيايي و سيستم هاي پردازش داده ها ماهواره اي با استفاده از اين قابليت طراحي و تهيه شده است. سهل الوصول بودن داده ها، دسترسي سريع به نقاط دور افتاده و دقت بالاي آنها  از امتيازات خاص اين فن محسوب مي شود

برداشته شده از معدنچی

برای بررسی مشخصات سیمان برخی آزمایشات را با پودر سیمان و خمیر آن انجام میدهند که برخی از آنها را شرح میدهیم :

وزن مخصوص سیمان

برای تعیین وزن مخصوص سیمان مقداری از آنرا که با دقت 0.01  گرم وزن کرده اند به داخل یک پیکنومتر که دارای حجم مشخصی است میریزند . سپس از یک بورت آنقدر به پیکنومتر الکل میریزند که سطح الکل به نشانه پیکنومتر که علامت مخصوصی دارد برسد به این ترتیب حجم سیمان به دست می آید که از تقسیم وزن سیمان بر حجم آن وزن مخصوص سیمان را بدست می آورند .= M / Vρ

زمان گرفتن سیمان

برای تعیین زمان گرفتن سیمان از سوزن ویکا استفاده میشود برای این آزمایش خمیر سیمان را که از قبل حاضر کرده اند به قالب مخروطی شکلی میریزند و سطح آن را صاف میکنند . سپس قالب را زیر سوزن ویکا قرار میدهند . با باز کردن مانع سوزن تحت اثر نیروی وزن دستگاه که 300 گرم میباشد ٬ با ضربه به سیمان وارد میشود تا زمانی که سوزن پس از داخل شدن به نمونه ٬ بیش از 3 تا 5 میلیمتر با کف قالب فاصله نداشته باشد ٬ آزمایش را هر چند دقیقه یکبار انجام میدهند و البته هر بار قالب را میچرخانند تا سوزن به سوراخ قبلی وارد نشود .

هنگامی که سوزن پس از رها کردن برای اولین با ر در فاصله 3 تا5 میلیمتری کف قرار گرفت ٬کرونومتری  را به کار میاندازند و این زمان شروع گرفتن سیمان است . آزمایش را آنقدر تکرار میکنند که سوزن در آخرین بار نتواند بیش از یک میلیمتر در خمیر نفوذ کند در این هنگام زمان را از کرونومتر می خوانند  و آنرا به عنوان زمانی که برای گرفتن  این سیمان لازم است در نظر میگیرند.

مقاومت سنگ سیمان در برابر فشار

برای تعیین مقاومت فشاری سنک سیمان از یک پرس هیدرولیکی که مساحت صفحات آن 25 سانتیمتر مربع میباشد استفاده میکنند . نیرو سنج این پرس دارای دو عقربه سیاه و قرمز رنگ است که عقربه قرمز آن به ازای نیروی وارده ای که موجب شکسته شدن نمونه شده ٬ به سبب تکان ناگهانی  در همان نقطه مربوط به نیروثابت میماند . برای انجام آزمایش ٬ نمونه مکعبی شکلی را پس از خشک شدن در بین صفحات دستگاه قرار میدهند . سپس صفحه پایینی را آنقدر بالا میبرند که سطح فوقانی نمونه با صفحه بالایی پزس تماس حاصل کند .اینک پرس نیروی F را به نمونه وارد میکند و آنرا مرتبا افزایش میدهد . سپس نیرویی را که باعث شکستن نمونه میشود را از عقربه قرمز میخوانند و مقاومت فشاری نمونه را از فرمول             = F / 25  (Kg/cm²) δ   محاسبه میکنند.

  کاربرد سیمان در معدن      

در برخی موارد آبهای درون معدن حاوی املاحی هستند که برای سیمان معمولی مضر است و باعث خورده شدن آنها میشود برای  جلوگیری از تخریب سیمان در نتیجه این این گونه آبها ٬ از انواع مخصوص سیمان برای مقاصد زیرزمینی استفاده میشود . از جمله این سیمانها میتوان سیمانهای با آلومین زیاد و سیمانهای حاصله از سربار کوره٬نام برد. نوع به خصوصی از سیمان که در معادن ٬بسیار به کار میرود به نام سیمان منبسط شونده معروف است . از مشخصات این نوع سیمان آن است که پس از سخت شدن در برابر هوا یا آب حجمش افزایش می یابد علاوه بر این سنگین و در برابر نفوذ آب نیز غیر قابل نفوذ است.

منبع :اصول استخراج معادن /ج1/ حسن مدنی

سیمان

سیمان به طور عام به کلیه موادی گفته میشود که خاصیت چسبندگی داشته باشند . وبه طور خاص و تحت نام سیمان مقصود جسمی است که مواد تشکیل دهنده آن آهک  و خاک رس است و برای اولین بار به صورت ابتدایی آن در سال ٬ 1824 میلادی توسط یک بنای انگلیسی به عنوان اختراع به ثبت رسید . سیمان در امور ساختمانی برای چسباندن و پیوستن سنگها ٬ شن٬ ماسه٬ آجر ٬ بلوکها و غیره به کار میرود. سیمان را به دو روش خشک و تر تهیه میکنند . در روش خشک مواد اولیه به صورت خشک و در حالت تر با آب با هم مخلوط میشوند . مواد اولیه تهیه شده را در کوره هایی حرارت میدهند تا دانه های گردی به نام کلینکر حاصل شود این دانه ها را آسیاب کرده و در کیسه هایی به بازار عرضه میکنند .

انواع سیمان و مصارف آنها

سیمانهای معمولی که برای تهیه آنها مواد اضافی به کار نمیرود و هر چهار نوع کلینکر در آنها موجود است بر اساس رنگ آن که شبیه رنگ سنگهای جزیره پرتلند است به همین نام خوانده میشود . مطابق استاندارد ASMT-C-150 پنج نوع سیمان پرتلند وجود دارد که آنها را به اختصار آنها را بررسی میکنیم :

سیمان پرتلند نوع 1

این نوع سیمان در مواردی به کار میرود که که شرایط خاص ساختمانی مثل مقاومت در برابر آبهای سولفات دار ٬ کارهای ساختمانی در دریا و ... وجود نداشته باشد موارد عمده استعمال سیمان پرتلند نوع 1  ساختمانهای بتنی ٬ پل سازی ٬کانال کشی ٬ مخازن آب ٬آجرو بلوکهای بتنی است .

سیمان پرتلند نوع 2

این سیمان کندتر از سیمان نوع اول سخت میشود به همین دلیل در قسمتهایی به کار میرود که مستقیما زیر نور خورشید قرار میگیرند پرتلند 2 در مقابل آبهای سولفات دارمقاومت بیشتری دارد .

سیمان پرتلند نوع 3

طرز تهیه این نوع با سیمان پرتلند نوع 1 فرق چندانی ندارد فقط در این نوع مواد اولیه با دقت بیشتری تهیه میشوند و نیز کلینکر این نوع سیمان دوباره از کوره گذرانده میشود تا آهک موجود در مواد خام به خوبی با سایر مواد ترکیب شود وبه صورت آزاد وجود نداشته باشد  و همچنین مواد آن را ریزتر میکنند .

سیمان پرتلند نوع 4

سرعت ترکیب این نوع سیمان از سیمان پرتلند نوع 2 نیز کندتر است و چون تولی حرارت در هنگام سخت شدن این سیمان کم است برای ساختمان سدها از آن استفاده میشود .

سیمان پرتلند نوع 5

این سیمان نسبت به آبهای سولفات دار مقاوم است به همین دلیل در مواردی استفاده میشود که ساختمان در برابر آبهای سولفات دار قرار داشته باشد .

علاوه بر این نوع های سیمان انواع دیگری نیز وجود دارند که معمولا در معادن از آنها استفاده نمیشود.

منبع :اصول استخراج معادن /ج1/حسن مدنی

a.   www.immp.org    اين سايت  در زمينه معدن و کانه آرايي فعاليت ميکند و اطلاعات مناسبی عرضه می نماید.

b.   www.iranstone.tk سايت  سنگ هاي ساختماني ( بانک اطلاعاتي معادن ايران، نمونه عکس پلاک سنگ معادن مختلف، اطلاعات مربوط به ماشين آلات و ابزار آلات معادن سنگ ساختماني و تجهيزات فرآوري سنگ، آدرس سايت هاي مختلف معدني و ... ) مي باشد و امکان خريد و فـــــــروش الکترونيکي سنگ هاي ساختماني و تجهيزات مرتبط در آن فراهم مي باشد.

c.   www.mesau.ws   سايت انجمن علمي مهندسي معدن دانشگاه آزاد اسلامي، واحد تهران جنوب مي باشد که شامل اطلاعاتي راجع به فعاليتهاي انجمن و نيز اخبار و اطلاعات جامعه معدني کشور مي باشد.

d.   www.gsi.org.ir  اين سايت مربوط به سازمان زمين شناسي و اکتشافات معدني کشور مي باشد. ورود به آنرا پیشنهاد می کنم .

e.   www.shahrood.ac.ir  سايت دانشگاه صنعتي شاهرود دارای اطلاعات گوناگون در مورد دانشگاه  و سایر اطلاعات مورد نیاز می باشد.

f.     www.bisotun.net  این سایت نسبت به معرفی آموزش و فروش نرم افزارهای معدنی اقدام نموده است .

g.   www.ngdir.com  پایگاه ملی داده ها علوم زمین یکی از طرحهای وزارت صنایع و معادن با هدف اطلاع رسانی سریع در مسائل زمین شناسی و معدنی راه اندازی شده است .

h.   www.ime.org.ir  سازمان نظام مهندسی معدن کشور مجموعه ای از تشکیلات سازمانها اشخاص حقیقی و حقوقی در رابطه با مهندسی معدن و زمین شناسی است .

i.     www.irtasite.com  انجمن تونل ایران یکی از انجمنهای علمی فعال کشور است که اساتید دانشجویان و شرکتهای مشاور و پیمانکار عضو این انجمن هستند .

j.     www.irsme.com  با هدف ارتقای مهندسی معدن انجمن مهندسی معدن ایران تشکیل  وتا کنون فعالیتهای متنوعی داشته است .

k.   www.stoneassoc-ir.com  انجمن سنگ ایران دارای شخصیت حقوقی غیرسیاسی وغیرانتفاعی درحوزه سنگهای ساختمانی وتزئینی است

l.     www.irsrm.modares.ac.ir  با هدف گسترش پیشبرد و ارتقای علم مکانیک سنگ انجمن مکانیک سنگ ایران تاسیس شده است .

m. www.oim-t.ir  این سایت توسط سازمان صنایع و معادن استان تهران ایجاد شده و ملاحظه آنرا پیشنهاد می کنم .

سايتهاي خارجي مرتبط با معدن و معدنکاري

a.   www.infomine.com   اين سايت يکي از معتبر ترين سايتهاي مهندسي معدن و علوم و مشاغل مرتبط با معدن مي باشد که توسط يک تيم قوي و حرفه اي پشتيباني مي شود و کامل ترين و جديدترين اطلاعات روز دنيا را مي توانيد در آن مشاهده کنيد.

b.   http://webpub.alleg.edu/dept/geology   سايت دانشگاه Allegheny آمريکا که در آن دروس محيط زيست و زمين شناسي تدريس مي شود.

c.   http://www.iah.org/s   سايت يک سازمان آموزشي و علمي است. اين سازمان با اسم IAH در زمينه توسعه تحقيقات و حفظ آبهاي زير زميني فعاليت مي کند.

d.   http://www.maik.rssi.ru/index.html    اين سايت متعلق به يک مجله بين المللي ژئوشيمي مي باشد که در اين زمينه تقريبا يک منبع کامل مي باشد.

e.   http://www.rosneft.ru/english/company/index.html    اين سايت مربوط به تنها شرکت نفتي دولتي روسيه مي باشد. اين شرکت با نام ROSNEFT  فعاليت مي کند.

f.     http://www.sintef.no/eway/default0.asp?pid=211   اين سايت مربوط به يک شرکت معتبر و بين المللي نفتي به نام  SINTEF  ميباشد.

مکانیک سنگ از دو کلمه rock به معنی سنگ و mechanics به معنی مکانیک گرفته شده است. مکانیک سنگ مبحثی از علوم مهندسی است که در آن چگونگی رفتار سنگ در برابر عوامل بیرونی و درونی و تغییرات آنها مورد بحث قرار می‌گیرد و چون رفتار سنگ بستگی کامل به ویژگیهای آن دارد، از اینرو بررسی آن گروه از خواص سنگها که در این مورد اهمیت دارد نیز بخشی از مبحث مکانیک سنگ را تشکیل می‌دهد.

تاریخچه

بناها و آثاری چون سدهای مربوط به سده‌های 29 و 30 قبل از میلاد در مصر و عراق ، اهرام ثلاثه مصر ، کاخ تخت جمشید و مقبره‌های نقش رستم که بر سنگ (از سنگ و یا در سنگ) ساخته شده‌اند گواه بکارگیری روشهای دقیق در امر انتخاب ، استخراج و کندوکاو سنگ و لذا کاربرد مکانیک سنگ از دیر زمان‌اند. ارتباط تنگاتنگ ما با سنگ به پیش از تاریخ بر می‌گردد. در آن زمان ، پیکانها ، ابزار معمولی و ظروف ، استحکامات ، خانه‌ها و حتی تونلها از سنگ یا در سنگ ساخته می‌شد. ساختها و مجسمه‌هایی مانند معبد ابوسمبل از مصر نشان دهنده استفاده از روشهای بسیار دقیق در امر انتخاب محل ، استخراج و کندوکاو بر سنگ است.

سیر تحولی و رشد

در قرون هجدهم و نوزدهم تونلهای بزرگ به منظور تهویه و زهکشی معادن ، فاضلاب ، کانال کشی و حمل و نقل با راه آهن زده‌ ‌شد. در همین قرن ما ، ساختن مجسمه‌های عظیم در مونت راشمو میل به درگیری برای ساختن پیکرهای بزرگ سنگی و به همان اندازه انتخاب گرانیت خوب را ، با وجود روی آوردن مهندسان به مصالح دیگر ، به جهانیان ثابت کرد. در این عصر که مهندسان مواد می‌توانند به اقتضای نیازهای خاص و عجیب آلیاژها و پلاستیکها را بسازند ، سنگ کاری هنوز انرژی صنایع و تخیل مهندسان را به خود مشغول داشته است.

نقش مکانیک سنگ در زندگی انسان

از آنجایی که حفاریها و بناهایی چون تونلهای راه آهن زیرزمینی ، تامین آب ، زهکشی و نیروگاههای زمینی ، حفره‌های ذخیره آب ، نفت ، گاز ، هوا و غیره و نیز دفن زباله‌های هسته‌ای ، معادن زیرزمینی ، معادن روباز ، برشهای عمیق برای آب ریز و ... در سنگ و یا بر سنگ صورت می‌گیرد، لذا لزوم شناخت سنگها و مکانیک سنگ برای انسان امری انکار ناپذیر است.

مباحث مربوط به مکانیک سنگ

• رده‌بندی زمین شناختی سنگها : سنگها را از نظر نحوه تکوین آنها ، معمولا به سه گروه آذرین ، دگرگونی و رسوبی تقسیم می‌کنند.
  
  
• ویژگیهای شاخص سیستمهای سنگ : برای طبقه‌ بندی مهندسی سنگها ، لازم است که ویژگیهای شاخص سنگها ارزیابی شوند و با در نظر گرفتن مجموعه آنها با همدیگر ، شخصی باتجربه می‌تواند، همبستگیهای مفیدی را بین آنها ، برای کاربردهای عملی، بیایبد. بعضی از این ویژگیهای شاخص عبارتند از : تخلخل ، چگالی ، تراوایی و استحکام.
  
  
• استحکام و معیارهای ریزش سنگ : در این بحث از مکانیک خاک معیارهای ریزش سنگ مثل خمش ، برش و خرد شدن و یا عوامل دیگری که باعث ریزش می‌شوند، بررسی می‌شوند.
  
  
• تنشهای اولیه در سنگها و اندازه‌ گیری آنها : در نزدیکی سطح زمین در نواحی کوهستانی ، تنش در جای سنگ ممکن است در بعضی نقاط به صفر نزدیک شود و در نقاطی دیگر ممکن است نزدیک به استحکام سنگ باشد، دستکاری و برهم زدن میدان تنش از طریق حفر تونل یا حتی گودبرداریهای سطحی ، ممکن است محرک آزاد سازی شدید انرژی ذخیره شده شود. در این قسمت به بررسی و تعیین بزرگی و جهت تنشهای اولیه در ساختگاه یک پروژه می‌پردازند.
  

Vertical Shaft : A shaft perpendicular (at a right angle) to the surface; mines with access through vertical shafts are shaft mines.
Inclined Shaft : A shaft at an angle to the surface; also known as a slop shaft. Mines with access through inclined shafts are slop mines.
Drift : A horizontal shaft at an underground working level. Mines with access through horizontal shafts are drift mines.
Headframe : A steel or timber frame at the top of a shaft; it carries the sheave or pulley for hoisting rope and serves various other purposes such as lifting and transferring ore.

فرستاده شده توسط: یاسر پور اسمعیل

غار خائوبین در استان راتچابوری تایلند

غاری در آلابامای شمالی، آمریکا

معدن سنگ آهن چغارت در فاصله 133 کیلومتری جنوب شرقی یزد و 13 کیلومتری شمال شرقی شهرستان بافق واقع شده است. راه ارتباطی معدن به شهرستان بافق و یزد، جاده آسفالته و راه آهن است. این منطقه دارای آب و هوای خشک بوده و حرارت و گرمای تابستان حداکثر به 48 درحه سانتی گراد می رسد. به دلیل پتانسیل معدنی عظیم منطقه در تیرماه 1340 به دنبال بررسی های مقدماتی توسط مهندسین ایرانی و خارجی عملیات اکتشافی به صورت سیستماتیک شامل حفر چاه، تونل، ترانشه و مطالعات زمین شناسی و ژئوفیزیک بر روی کانسار انجام گرفت. عملیات اکتشافی تکمیلی در سال 1354 با ذخیره معادل 216 میلیون تن به پایان رسیده و گواهینامه کشف آن صادر شده است. بهره برداری از معدن فوق که نخستین معدن سنگ آهن ایران است، از سال 1350 توسط شرکت سنگ آهن مرکزی ایران آغاز گردیده است. این معدن از تاریخ شروع بهره برداری تا کنون، همه ساله سنگ آهن مورد نیاز کارخانه ذوب آهن اصفهان را در حد استانداردهای مورد قبول به شرح زیر تأمین نموده است:

نحوه بهره برداری از معدن به روش روباز و پلکانی انجام می گیرد و مراحل خط تولید معدن به شرح زیر است:

1. حفاری و انفجار در سنگ آهن
2. بارگیری و حمل از معدن به سنگ شکن
3. خرد کردن و طبقه بندی سنگ آهن به اندازه ای که قابل مصرف در کوره بلند باشد.
4. بارگیری سنگ آهن و ارسال به محل مصرف

ارسال شده توسط مرتضی گرگانی

"حسين فقيهيان" عصر روز چهارشنبه در همايش بين‌المللي" جايگاه چرخه سوخت هسته‌اي در توسعه فناوري و تحقيقات"در اصفهان افزود: "اكتشاف" مهمترين بخش چرخه سوخت هسته‌اي محسوب مي‌شود و نياز است عمليات گسترده‌اي در اين زمينه انجام شود.

وي افزود:سازمان انرژي اتمي ايران از دانشمداني كه بتوانند دراين زمينه كمك كنند استقبال مي‌كند.

◄نگهداری در معادن:

غالبا کارهای معدنی درسنگهای سست حفر میشوند و بنابر این باید برای جلوگیری از ریزش سنگها ٬ با یستی این کارها را به وسیله های مختلف نگهداری کرد .نگهداری یکی از مباحث مهم استخراج معدن است .

  ◄حمل و نقل:

مواد مفید کنده شده  و نیز سنگهای باطله را بایستی از فضای داخلی معدن به بیرون حمل کرد حمل و نقل در داخل معدن به وسیله ناوها ٬ نوار نقاله و واگون انجام میگیرد. که در طی مطالبی که بعدا نوشته میشود توضیح خواهیم داد

◄تهویه:

برای تامین اکسیژن لازم جهت تنفس کارگران درون معدن ٬ رقیق کردن گازهای حاصل از آتشباری و رقیق کردن گازهای قابل اشتعال (مانند گازهای حاصل در معادن زغال سنگ) لازمست که هوای درون معدن دایما تعویض گردد . به جریان انداختن هوا در قسمتهای معدن به نام تهویه موسوم است .

برای ایتکه هوای تازه به تمام قسمتهای معدن برسد ٬ هوای تازه را از یک چاه و یا تونل اصلی وارد میکنند و بعد از اینکه این هوا تمام قسمتها را دور زد از چاه و یا تونل دیگری خارج میشود.

◄آبکشی در معدن:

ضمن حفر کارهای معدنی مختلف معمولا مقدار زیادی آی جمع میشود که بایستی به طزیقی آنها را به بیرون هدایت کرد . در مواردی که شبکه معدن از یک تونل اصلی تشکیل شده باشد با توجه به آنکه شیب تونل به سمت خارج معدن است ٬ آبهای جمع شده خود به خود به بیرون معدن را ه خواهند افتاد اما در صورتی که شبکه توسط چاههای قائم و یا مایل احداث شده باشد بایستی آب را به وسیله تلمبه به بیرون هدایت کرد.

◄روشنایی در معدن :

نور طبیعی به داخل معدن نفوذ نمیکند و برای تامین روشنایی باید آن را به طزیق مصنوعی روشن کرد ولی برای کار افراد در قسمت های در حال کار بایستی برای هر نفر چراغ انفرادی نیز تهیه کرد که این منظور به کمک چراغهای مخصوصی تامین میشود.

◄  آشنایی با انواع کارهای معدنی:

کارهای معدنی را به انواع زیر تقسیم میکنند :

الف- چاه

کار استوانه ای یا منشوری شکلی است که از سطخ زمین به سمت پایین حفر میشود . چاه غالبه به صورت قائم حفر میشود و در بعضی موارد ممکن است که به طور مایل نیز حفرشود .

ب - تونل

کار معدنی افقی است که در داخل سنگها حفر میشود .در اصطلاح راه سازی ٬ تونل به کار زیر زمینی گفته میشود که از هر دو طرف به بیرون ارتباط دارد ٬ ولی در اصطلاح معدن کاری ٬ آنرا برای تونلهایی که از هر دو سو به هوای آزاد ارتباط ندارند نیز به کار میبرند .

ج - تونل مادریا تونل اصلی (Adit)

تونلی است که به وسیله آن به ماده معدنی دسترسی پیدا میکنیم .مقطع این تونل بزرگتر از سایر تونلها است و با توجه به آنکه مدت بهره برداری از آن زیاد است ٬ وسایل نگهداری ازآن نیز از مصالح با دوامتری انتخاب میگردد .همچنین باربری در معدن نیز به وسیله همین تونل انجام میگیرد.

د – تونل امتدادی  (strike)

این نوع از تونلها در داخل سنگ و به موازات امتداد لایه یا رگه معدنی حفر میشود .

ه – تونل دنباله رو  (cross cut)

این تونل در داخل لایه و یا رگه و به موازات امتداد آن حفر میشود .

و – میان بر یا رکوب ((drift

 عبارت از کار زیر زمینی است که در جهت عمود بر امتداد لایه حفرحفر میشود و معمولا با سطح زمین ارتباط ندارد .در حالتی که تونل عمود بر امتداد لایه و از بیرون حفر شده باشد به نام تونل عمود بر امتداد لایه نامیده میشود . (واژه فرانسوی رکوب در اصطلاح معدنکاران معمول است)

ز – با لا رو یا دویل (raise)

عبارت از کار زیر زمینی قائم و یا مایلی است که از زیر زمین به طرف بالا حفر میشود(واژه فرانسوی دویل در اصطلاح معدنکاران معمول است) دویا که غالب در درون ماده معدنی احداث میگردد برای تهویه هوا٬ حمل و نقل افراد و وسایل و احداث کارگاه استخراج٬ حفر میشود .در مواردی که از دویل هم به منظور حمل مواد و هم برای عبور افراد استفاده میشود٬ مقطع آن را به دو قسمت تقسیم میکنند ٬تا از هر قسمت برای منظوری استفاده شود .

ح – پایین رو یا دساندری (winze)

شبیه دویل است با این تفاوت که حفر آن از بالا به پایین صورت میگیرد(واژه فرانسوی  دساندری و واژه  آلمانی گزنگ در اصطلاح معدنکاران معمول است)

ط - کارگاه استخراج (stop)

محلی است که ماده معدنی از آن استخراج میشود بعد از اینکه ماده معدنی به یکسری قطعه تقسیم شد ٬ تونلهای دنباله رو موجود در بالا و پایین را به وسیله دویل به هم وصل میکنند و بدین ترتیب ٬ کارگاه استخراج را آماده میسازند بعد از آماده سازی  کارگاه استخراج ماده معدنی را استخراج کرده و محل خالی شده را ابتدا به وسیله ستونهایی نگهداری و سپس آن را به وسیله قطعات خرده سنگ پر میکنند .

ادامه دارد ......................                                        مطلب بعدی : نگاه اجمالی به موضوعات نگهداری ٬ حمل و نقل٬تهویه٬آبکشی و روشنایی در معدن

◄روشهای دسترسی به ماده معدنی:

 بعد از اینکه تاسیسات بیرونی معدن نصب گردید بایدبه ماده معدنی دست یافت .درصورتی که وضعیت کانساربه گونه ای باشد که بتوان آنرا به طریق روباز استخراج کرد ابتدا سنگهای پوشاننده کانسار را بر داشته به استخراج ماده معدنی میپردازند (مانند معادن مس سرچشمه و آهن چغارت) ولی در مواردیکه ضخامت سنگهای پوشاننده کانسار زیاد باشد بایستی ابتدا به ماده معدنی دست یافت و سپس شبکه معدن را احداث نمود .انواع  روشهای دست یابی به ماده معدنی عبارتند از :

الف – دسترسی با استفاده از تونل افقی

در مواردی که شیب زمین مناسب باشد میتوان با استفاده از یک تونل افقی به ماده معدنی دسترسی پیدا کرد (مانند معادن پابدنا و تزره )

ب - دسترسی با استفاده از چاه قائم

 در مواردی که شیب زمین در محل کم باشد و یا به علت مسایل دیگر نتوان از تونل استفاده کرد برای دسترسی به ماده معدنی از چاه قائم استفاده میشود (مانند معدن باب نیزو واقع در حوضه زغالی کرمان) باید توجه داشت گرچه برای دسترسی یک چاه کافی است ولی برای تهویه و تامین شرایط ایمنی همیشه احداث دو چاه ضروری میباشد.

ج -  دسترسی با استفاده از تونل مورب

در مواردی که نتوان از تونل افقی  برای دسترسی به ماده معدنی استفاده کرد از تونلهای مورب استفاده میشود در این مورد نیز بایدبرای تهویه و تامین شرایط ایمنی دو چاه احداث کرد (مانند معدن پابدنای جنوبی در حوضه زغالی کرمان)

◄احداث شبکه معدن:

بعد از دسترسی به ماده معدنی باید آن را به وسیله تونلهای افقی به تعدادی طبقه تقسیم کرد. انتخاب فاصله بین دو طبقه از موارد بسیار مهم میباشد در مرحله بعد بایستی هر طبقه را با استفاده از کارهای معدنی که اشاره خواهیم کرد به چند قطعه تقسیم میکنیم در حقیقت هر قطعه یا بخش قسمتی از ماده معدنی است که از چهار جهت به وسیله کارهای معدنی مختلف احاطه شده باشد . بعد ازآماده شدن بخشها معدن برای استخراج آماده است و میتوان عملیات استخراج را شروع کرد .

ادامه دارد ......................                                  مطلب بعدی :آشنایی با کارهای معدنی

صنایع معدنکاری و کشاورزی صنایع پایه کشورها میباشند همانگونه که به وسیله کشاورزی میتوان مواد اولیه خوراکی ٬ پوشاکی و تا حدودی برخی مصالح ساختمانی را تامین کرد به کمک صنعت معدن کاری نیز میتوان مواد اولیه صنایع مختلف را تامین کرد .

مواد اساسی ساختمان سازی نظیر سنگهای طبیعی ٬ ماسه٬ رس ٬ و مواد سیمان به کمک کارهای معدنی تامین میشوند تهیه تمام سوختها مثل گاز طبیعی ٬ نفت و زغال ٬ زمینه دیگری از فعالیت های معدنی میباشد به عنوان نمونه دیگری از کارهای معدنی میتوان از استخراج گوگرد ٬ مواد دیر گداز ٬ طلا ٬ نقره ٬ مس ٬سرب٬ روی ٬ آهن وآلومینیوم  - که اهمیت آنها در صنایع – بر کسی پوشیده نیست – نام برد .

سوابق تاریخی معدنکاری

معدن کاری یکی از قدیمیترین کارهایی است که توسط انسان اولیه انجام میگرفته است از جمله کارهای معدنی قدیمی میتوان جداسازی طلا از شنهای رود خانه ٬ استخراج و ذوب کانیهای مس و استفاده از قیر طبیعی را نام برد . اولین کارهای معدنی به صورت روباز بوده است بعدها بشر روشهای زیر زمینی را برای استخراج کانیهای فلزی (کانسنگها) به کار برد

مطالبی را که در این قسمت میآوریم صرفا جهت آشنایی  شما با موضوعی است که امروزه توجه افراد  زیادی را به خود معطوف کرده است ما هم همین مطالب را صرف نظر از هر گونه قضاوتی  در این بخش میآوریم . تحقیقات خود را در این زمینه تکمیل ودر اختیار شما قرار میدهیم . ولی این را مد نظر داشته باشید که تا نباشد چیزکی ...... (برداشته شده از معدنچی)

این نوشته ها از کتاب( اصول استخراج معادن/ج1/ تالیف حسن مدنی) برگرفته شده است و هدف ما از آوردن این مطالب در این قسمت دادن یک دید کلی و آشنایی مختصری به خوانندگان عزیز میباشد  تا اجمالا با قسمتهای مختلف معدن آشنا شوند.این مطالب برای درک و فهم بیشتر مطالب از جانب خوانندگان در چند قسمت آورده خواهد شد(البته با تلخیص) وما به شما عزیزان توصیه میکنیم که مطالب این بخش را به خاطر اهمیتی که از نظر قرار دادن یک دید کلی در اختیار خواننده دارند پیگیری بفرمایید .

◄تاسیسات بیرونی معدن

قبل از آغاز کارهای معدنی ابتدا باید منطقه وسیعی را به منظور احداث تاسیسات بیرونی معدن در نظر گرفت . این محل بایستی در مجاورت دهانه چاه یا تونل اصلی معدن واقع و حتی المقدرو مسطح باشد در صورتیکه در مجاورت چاه و یا تونل اصلی زمین مسطح یافت نشود باید آنرا با استفاده از ماشین آلات رهسازی تسطیح کرد  انتخاب محل تاسیسات بیرونی معدن از جمله مسایل مهم است که باید با در نظر گرفتن تمام عوامل صورت پذیرد . این محل که به نام  محوطه معدن نامیده میشود  ٬ بایستی از دسترسی سیلابها ٬ سنگهای معلق و نظایر اینها دور و در عین حال ٬ اختلاف ارتفاع لازم ٬ جهت احداث کارگاههای تغلیظ و انبارهای مواد معدنی  ٬ بونکر٬  موجود باشد  . بدیهی است که زمین محل بایستی به اندازه کافی مقاوم باشد تا بتواند وزن تاسیسات مختلف را تحمل نماید .

یکی از مسائل مهمی که باید به هنگام انتخاب محوطه معدن  در نظر داشت وجود فضای کافی جهت تخلیه مواد باطله معدن است

.

                                             ( محوطه معدن سرچشمه)

مهم ترین تاسیسات بیرونی معدن به شرح زیر میباشد:

الف – نیروگاه یا پست توزیع برق

برای تامین روشنایی محوطه معدن ٬ شارژ چراغهای معدنی ٬ تغذیه بادبزنهای اصلی ٬ تغذیه تعمیرگاه و مسائل نظیر آن وجود نیروگاه یا پست توزیع برق الزامی میباشد.

ب -  کمپرسورخانه

بسیاری از دستگاههای معدنی با هوای فشرده کار میکنند برای همین منظور کمچرسور خانه ها احداث میگردند و با توجه به صدای زیاد این بخش این تاسیسات باید دور از تاسیسات اداری  ایجاد شوند.

ج – چراغ خانه

برای تامین روشنایی لازم جهت افراد هنگام کار بایستی  برای هر کارگر در هر شیفت کاری یک چراغ موجود باشد وهمچنین  جهت شارژاین چراغها و ... وجود این تاسیسات لازم میباشد.

د – تعمیرگاه و کارگاه فنی

برای تعمر وسایل معدنی و به منظور ساختن قطعات فلزی ٬ چوبی و بتونی و معمولادر محوطه معدن ایجاد میگردد.

ه – دکلهای معدن

در مواردی که برای دستیابی به ماده معدنی از چاه قائم استفاده میشود برای انجام عملیات باربری بالای هر چاه یک دکل احداث میگردد .

و – مرکز جرثقیلها

حمل و نقل افراد و مواد معدنی  در داخل چاه به کمک تعدادی جرثقیل انجام میگیرد که معمولا همه آنها در یک محوطه مخصوص نصب شده ا ند.

ز -  بادبزن اصلی

یکی از مسایل مهم در معدن تهویه هوای آن میباشد وبرای یک به جریان انداختن هوا در قسمتهای مختلف معدن معمولا یک بادبزن اصلی در محوطه معدن نصب میشود که از طریق تونل یا چاه موجود هوا را به جریان میاندازد .

ح – بونکرها

معمولا مواد معدنی از طریق واگون ها به بونکرها انتقال یافته و سپس از آنجا در کامیونها تخلیه شده و به ایستگاه بارگیری حمل میشوند.

ط – مخزن آب

برای اطفا حریق های اتفاقی در برخی معادن بخصوص معادن زغال سنگ ٬یک مخزن بزرگ آب پیش بینی شده و به وسیله لوله هایی به داخل معدن متصل میگردد که البته ایم مخزن جدا از مخزن آب برای مصارف آشامیدنی و بهداشتی میباشد.

ی – کارگاههای تغلیظ 

امروزه در اکثر معادن یک کارگاه تغلیظ و شستشوی مواد معدنی وجود داردکه ماده خارج شده را پر عیار میکند .

ک – ساختمان های اداری و بهداشتی

علاوه بر تاسیسات یاد شده در محوطه هر معدن یک ساختمان اداری مرکزی ٬ حمام و ساختمان کمکهای اولیه احداث میگردد.

       ادامه دارد................                  مطلب بعدی:روشهای دست یابی به ماده معدنی و احداث شبکه

بیایید ۴.۵ میلیارد سالی را که از عمر زمین میگذرد مساوی با ۱۲ ساعت فرض کنیم . البته نمیدانیم که در دو ساعت و پنجاه و دو دقیقه اول جه اتفاقی افتاده است قدیمیترین سنگهای به دست آمده ساعت دو و پنجاه و دو وقیقه را نشان میدهند . در ساعت چهار اولین موجود زنده - یعنی باکتری- به وجود آمد .در ده و سی دقیقه اولین مهره داران در دریاها ظاهر شدند.دایناسورها در یازده و بیست و پنج دقیقه پرندگان و پستانداران در ساعت یازده و پنجاه دقیقه و انسانها سی ثانیه مانده به دوازده پا به عرصه وجود گذشتند بنابر این با توجه به این مقیاس بشر تنها سی ثانیه است که  بر روی زمین زندگی میکند.

 استخراج معدن عموما به يکي از دو طريق روباز و زيرزميني انجام مي گيرد:
 

  الف) روش استخراج روباز(openpite) 
 

  اين روش در مورد ذخايري که داراي ضخامت قابل ملاحظه اي بوده و در قسمت سطح زمين نياز به خاک برداري و باطله برداري زيادي نداشته باشد به کار برده مي شود. براي استخراج سنگ معدن معمولا معدن را به صورت پلکاني باز مي کنند( معدن طلاي چاه خاتون موته – اصفهان ). باز کردن معدن و ايجاد پله ها در صورت نرم بودن طبقات تشکيل دهنده ي سنگ معدن به وسيله ي بلدوزر انجام مي پذيرد در اين حالت پس از آماده شدن پله ها، استخراج و بهره برداري ماده ي معدني به وسيله ي بلدوزر  و ماشين آلات بارگيري و حمل و نقل کننده ي مواد معدني و در بعضي موارد به وسيله ي ماشين آلات مدرن و بهره گيري از نوار نقاله صورت مي گيرد در موادي که طبقات تشکيل دهنده ي ماده ي معدني از سنگ هاي سخت وسيليسي باشد استخراج و بهره برداري ماده ي معدني به وسيله ي حفر چال ها و آتش باري به وسيله ي مواد ناريه انجام مي گيرد. روش هاي روباز از نظر نوع و ارتفاع پله ها به انواع مختلفي تقسيم بندي مي شوند که هر يک به نام روش خاصي نامگذاري مي شوند.

                                                  (معدن سرچشمه)

تاریخچه حفر گمانه بسیار قدیمی است و پیشینیان برای جستجوی آب در دشتها و دره‌ها به حفر گمانه می‌پرداخته‌اند و چون تلمبه اختراع نشده بود، در اغلب موارد آب از چاه (گمانه) به صورت آرتزین خارج شده و یا چهارپایان کار آبکشی را انجام می‌دادند. تا آنجا که تاریخ نشان می‌دهد قدیمیترین گمانه‌ها در چین حفر شده و سیستم حفاری ضربه‌ای که امروزه در حفر گمانه مورد استفاده قرار می‌گیرد، همان طریقه قدیمی است که در چین متداول بوده است. برای حفر گمانه به اعماق مختلف ، اقطار و در سنگهای گوناگون ، وسایل و تجهیزات و ماشین آلات حفاری در انواع و استانداردهای مختف با تکنولوژیهای گوناگون متداول است.

حفاری شوئیدنی (Wash boring)
این حفاری برای بدست آوردن نمونه‌های خاک ، حفاری اکتشافی برای بررسیهای اولیه ، حفر گمانه برای برخی آزمونهای برجا از جمله آزمایش SPT بکار می‌رود.
روش حفاری :
بالا و پایین رفتن سر مته باعث سست شدن مواد زیر لوله تزریق آب می‌شود. آب با فشار زیاد از سوراخ سر مته خارج و خرده‌ها را به خارج هدایت می‌کند.

مزایا :
نیاز به کارگری با مهارت کم دارد. در همه نقاطی که برای وسایل سبک قابل دسترس باشند، قابل اجرا است.

محدودیتها :
اجرای عملیات ، مخصوصا در عمق بیش از 10 متر کند است. نفوذ در خاک مقاوم مشکل و در سنگ غیر ممکن است. خارج کردن گراول از لوله جدار مشکل است و منجر به کاهش کیفیت نمونه‌ها می‌شود. گرفتن نمونه دست نخورده مشکل است.

این روش هم نمونه‌های خاک و سنگ را بدست می‌دهد و هم نمونه‌هایی برای انواع آزمایشهای برجا ایجاد می‌کند. این روش در حفر گمانه‌های غیر قائم برای زهکشی افقی یا ایجاد مهار کاربرد دارد.
روش حفاری :
پیشروی توسط سر مته برنده که در انتهای لوله حفاری قرار دارد و تحت فشار هیدرولیکی است، انجام می‌شود. دیواره چاه را معمولا گل نگاه می‌دارد.

مزایا :
روشی نسبتا سریع است و می‌تواند در همه نوع مواد نفوذ کند. برای همه نوع نمونه گیری مناسب است.

محدودیتها : جابجا کردن وسایل در زمینهای ناهموار و باتلاقی مشکل است و محتاج راه مناسب است. همچنین محتاج سکوی تسطیح شده است. کارآیی حفاری با توجه به اندازه دستگاه متغیر است. 

این دستگاه سوراخهایی به قطر کوچک تا متوسط حفر می‌کند و بطور پیوسته نمونه‌های دست خورده می‌گیرد. معمولا در خاکهای دارای چسبندگی ، که چاه بدون لوله جدار ریزش نمی کند، انجام می‌شود.
روش حفاری :
حفاری با چرخاندن رشته ممتد اوگرمارپیچی صورت می‌گیرد.

مزایا :
روش سریع در خاکهای مقاوم و سنگ نرم است. پس از خروج اوگر ، اگر چاه باز باقی بماند، امکان نمونه گیری SPT وجود دارد.

محدودیتها : پس از خروج اوگر در مواد با چسبندگی کم یا دانه‌ای و یا بدون چسبندگی ، چاه ریزش می‌کند و لذا عمق حفاری تا نزدیکی سیستم ایستابی محدود می‌شود. روشهای نمونه گیری محدود و نمونه‌های بدست آمده دست خورده‌اند.

اوگر میان تهی

این دستگاه سوراخهایی با قطر کم تا متوسط برای نمونه گیری از خاک حفر می‌کند.
روش حفاری :
روش حفاری مشابه حالت قبل است با این تفاوت که ساقه مجوف به داخل زمین پیچانده می‌شود تا نقش یک لوله جدا را بازی کند.

مزایا :
روش سریع خاکهای ضعیف تا نسبتا مقاوم است. گرفتن نمونه‌های SPT و UD امکانپذیر است. در خاکهای مقاوم حاوی لایه‌های شنی ، نفوذ به اعماق زیاد مشکل و به داخل قطعات سنگ غیر ممکن است. دست خوردگی قابل ملاحظه‌ای ممکن است بر اثر مته اوگر در خاک بوجود آید.

این روش برای حفر سوراخهای با قطر زیاد (تا 10 سانتیمتر) برای کسب نمونه‌های دست خورده و بررسی لایه‌ها در خاکهای دارای چسبندگی که گمانه نیاز به حایل ندارد، مورد استفاده قرار می‌گیرد.
روش حفاری :
با چرخاندن اوگر دارای قطر زیاد خاک بریده شده و گمانه حفر می‌شود.

مزایا :
روشی سریع بوده و بررسی شرایط خاک در زیر زمین از نزدیک را امکانپذیر می‌سازد.

محدودیتها :
عمق حفاری توسط سطح ایستابی و شرایط سنگ محدود می‌شود. ماشینهای بزرگتر محتاج راه دسترسی مناسب هستند. برای خاکهای بدون چسبندگی ، رسهای نرم و خاکهای آلی مناسب نیست. نمونه‌ها دست خورده است.

 
حفاری ضربه‌ای

تنها در حفاری چاههای آب بکار می‌رود. نمونه‌های شسته شده توسط گل‌کش ‌خارج می‌شود. عمق تا سنگ بستر را مشخص می‌کند.
روش حفاری :
سر مته سنگین بالا آورده شده و رها می‌شود تا مواد شکسته شده و یک مخلوطی از خرده‌ها و آب ایجاد شود که توسط گل‌کش با پمپهای ماسه کش خارج می‌شود. دیواره چاه توسط لوله جدار ، پابرجا نگاه داشته می‌شود.

مزایا :
روشی نسبتا اقتصادی جهت تعبیه گمانه‌های با قطر زیاد (تا 60 سانتیمتر) در انواع مواد است.

محدودیتها : ابزارها بزرگ و پر زحمت است. در خاکهای قوی و سنگ به کندی انجام می‌شود. اغتشاشات اطراف سر مته که ناشی از ضربات پر انرژی سر مته است، به شدت بر مقادیر SPT تاثیر می‌گذارد. مغزه گیری و نمونه UD سنگ امکانپذیر نیست.

 
مته چکشی

برای حفر چاه آب و چاههای اکتشافی در داخل قطعه سنگها مناسب است.
روش حفاری :
مشابه حفاری ضربه‌ای است. شمعی که توسط نیروی دیزل رانده می‌شود برای راندن لوله جدار مضاعف استفاده می‌شود. در حالی که جریان هوا تراشه‌ها را از لوله داخلی خارج می‌کند.

مزایا :
نفوذ نسبتا سریع در قطع سنگها و قلوه سنگها است.

محدودیتها :
مشابه حفاری ضربه‌ای است، با این تفاوت که پیشروی به مراتب سریعتر است.