انواع کانیهای کربناته

---

اطلاعات اولیه

کربناتها گروهی از کانیها هستند که در آنها ، بنیان ^2-CO₃ وجود دارد. این بنیان به صورت مثلثی است که اکسیژن در گوشه‌ها و کربن در وسط آن قرار دارد. در ساختار کربناتها ، این مثلثها بوسیله کاتیونها در ارتباط می‌باشند. به علت جانشینی یونها ، سری کامل محلول جامد بین یونهای کلسیم ، منیزیم ، آهن و منگنز وجود دارد.

تعداد محدودی از کربناتها در طبیعت فراوانند، اما اغلب آنها کمیابند. کربناتها در چهار گروه کلسیت ، آراگونیت ، دولومیت و گروه کربناتهای آبدار مس قرار دارند.
http://daneshnameh.roshd.ir/

ادامه نوشته

کانه آرایی

 

در بيشترموارد ، مواد معدنى پس از استخراج مستقيما قابل استفاده در صنعت نبوده و بايد پر عيار شوند پرعيارسازى همان کانه آرايى مواد معدنى است که با جدا کردن مواد بى ارزش يا باطله از مواد با ارزش صورت مى گيرد و باعث بالا رفتن عيار و در نتيجه کيفيت ماده معدنى مى گردد . امروزه نقش و تاثير عمليات پرعيارسازى مواد معدنى در افزايش ارزش افزوده آنها و روشن نمودن وضعيت ميليونها تن ذخيره معدنى که در حال حاضر بدون استفاده باقى مانده است ، بر هيچکس پوشيده نيست . عمليات کانه آرايى و فرآورى نه تنها موجب بالا بردن ارزش افزوده مواد معدنى مى گردد ، بلکه مى تواند در ايجاد و توسعه صنايع معدنى کارساز باشد . به علاوه به استفاده بهينه از موادمعدنى در حال بهره بردارى نيز کمک مى نمايد . مديريت کانه آرائى و فرآورى سازمان براى نيل به اهداف فوق با بهره گيرى از امکانات خود در دو مقياس آزمايشگاهى و نيمه صنعتى آماده ارائه خدمات به بهره داران معادن براى يافتن روشهاى افزايش عيار و کاربرد مواد معدنى در صنايع کشور مى باشد

 

قديمى ترين گزارشى که در مورد کانه آرائى در سازمان وجود دارد به سال 1340 باز ميگردد که توسط شخصى به نام عيسيويج تهيه شده است .در سال هاى بعد کارشناسان سازمان ملل يعنى دکتر جرج آلتان که دانشيار کالج فنى هاليفاکس کانادا بوده است به ايران آمده وآزمايشگاه کانه آرايى را در سازمان زمين شناسى تاسيس مى کند. وى علاوه بر تاسيس آزمايشگاه وبعد از آن کارخانه نيمه صنعتى به بررسى وتحقيقات کانه آرايى نيز دست مى زند .تاريخ اولين گزارشى که از وى بجاى مانده مربوط به سال 1343 است .وى ظاهرا تا سال 1350 در گروه کانه آرايى سازمان به فعاليت مشغول بوده است. آقاى مهندس آصفى که کارشناسى ارشد خود را از همان کالج هاليفاکس گرفته بوده است تقريبا همزمان با دکتر آلتان تحقيقات کانه آرايى خود را در سازمان شروع کرد واولين گزارشى که از وى  باقى است مربوط به سال 1344 است.شايد استاد وشاگرد همزمان در سازمان مشغول به کار شده باشند .

به فاصله کوتاهى بعد از ايشان يعنى سال 1346 آقايان  خوانخواجه رهجو , وفروزش فعاليت خود را در اين بخش آغاز مى کنند .آقاى آصفى غير از همان سه سال اول (44تا 46 ) ديگر گزارشى ندارد. آخرين گزارش آقاى رهجو نيز به سال 1352 بر مى گردد اما آقايان خوانخواجه وفروزنش به ترتيب تا سال 54 و55 فعال بوده اند.ضمنا آقاى رده ظاهرا در سال 1353 وارد اين بخش از سازمان شده و تا سال 56 فعاليت کرده است .آقاى تارخ نيز کارشناسى بوده که در سال 55 يا56 در اين بخش شروع بکار کرده و تا سال 1362در آنجا باقى مانده است .پس از 1360 , بجز آقاى تارخ کارشناس ديگرى در اين گروه نبوده وتنها افراد ماندگارى که از سال 61 و64 تا کنون در اين بخش مشغول بکار بوده اند عبارتند از آقايان رئيسى واميني.در اين 22 سال بعد از انقلاب اسلامى نيز کارشناسانى در اينجا مشغول به کار شده ولى به دلايل مختلف سازمان را ترک گفته اند.

اهداف ووظايف گروه:

1- تعيين نحوه پرعيار سازى کانيهاى مختلف وتحقيق ومطالعه در خصوص روش هاى جديد به منظور بهبود روش هاى متداول

2-  انجام کليه عمليات مربوط به تغليظ وفر آورى مواد معدنى در مقياس آزمايشگاهى ونيمه صنعتى وتهيه گزارش هاى لازم ونيز بررسى مسائل ومشکلات فنى کارخانجات فر آورى وتغليظ مواد .

3- تغليظ وتهيه محصول پرعيار از مواد معدنى مختلف در آزمايشگاه نيمه صنعتى سازمان بمنظور  طراحى وتعيين نوع ومشخصات واحدهاى تغليظ وفر آورى مواد مورد نياز معادن کشور.

 

توانايى هاى گروه 

نمونه بردارى وانجام آزمايشات کانه آرايى در مقياس آزمايشگاهى, بهينه سازى عوامل موثر در پرعيار سازى , ارائه فلوشيت وانجام آزمايشات نيمه صنعتى

 

ارتباط  با ساير بخش ها وگروهها سازمان وسازمان هاى ديگر

-        وجود ارتباط سيستماتيک با آزمايشگاه XRD,XRF  و تجزيه شيميايى

-        ارتباط با بخش اکتشاف سازمان براى بررسى نمونه هاى اکتشافى که به گروه محول مى شود.

-        ارتباط با گروههاى مهندسى معدن بعضى دانشگاهها براى انجام تحقيقات مورد نظر سازمان بصورت پايان نامه هاى دانشجويى

-         ارتباط با سازمان صنايع ومعادن استانها براى اطلاع از مشکلات کانه آرايى استانها

-        ارتباط با شرکت هاى معدنى بمنظور انجام خدمات مورد نظر آنها

 منبع: www.gsi.ir

سنگ شناسي آذرين

 

اين سنگهاي پرورده آتش، زماني توده‌اي داغ و مذاب را به نام ماگما تشکيل مي داده‌اند، که سرد شدن تدريجي ماگما، آنها را به سنگ سخت و جامد تبديل کرده است. بنابراين گدازهاي که از دهانه آتشفشان فوران کرده و بر سطح زمين جاري مي‌شود، به سرعت سرد و سخت شده و سنگي آذرين را بوجود مي‌آورد.
  
   انواع سنگهاي آذرين
   با سرد شدن و انجماد ماگما - سنگ مذاب متحرکي است که دماي آن بين 700 تا 1200 درجه سانتيگراد (1300 تا 2200 فارنهايت) ميباشد- سنگهاي آذرين تشکيل ميشوند. اکثر ماگماهاي سطح زمين از نوع مذاب سیليکاتي ميباشند.
   تشکيل شدن سنگهای آذرین یا در سطح زمین صورت می‌گیرد و یا در داخل پوسته زمین ، بنابراین بر حسب اینکه ماگما در کجا منجمد شود دو گروه سنگ آذرین خواهیم داشت.
  
   سنگهای آذرین خروجی:
   سنگهای آذرینی را که از انجماد ماگما در سطح زمین بوجود می‌آید سنگهای آذرین خروجی می‌نامند.
  
   •سنگهای آذرین نفوذی:
   به آن دسته از سنگهای آذرین که از انجماد ماگما در داخل پوسته زمین تشکیل می‌گردد سنگهای آذرین نفوذی گفته می‌شود. سنگهای آذرین نفوذی خود در پوسته زمین به اشکال مختلفی منجمد می‌شوند که شامل موارد زیر می‌باشند.
  
   oلاکولیت‌ها
   oسیل‌ها
   oدایک‌ها
   oلوپولیت‌ها
   oپاتولیت‌ها
   oفاکولیت‌ها
   oاستوک‌ها
  
   طبقه بندي سنگهاي آذرين
   براي طبقه بندي سنگهاي آذرين روشهاي مختلفي وجود دارد. اين روشهاي طي 100 سال گذشته تحول پيدا کرده و کاملتر شده اند. هر طبقه بندي براي اهداف خاصي مورد استفاده دارد و نمايانگر يک روش خاص از مطالعه سنگهاي آذرين ميباشد.
  
   کليه طبقه بنديهاي مورد استفاده براي سنگهاي اذرين بر دو معيار استوار هستند: محتوي کاني شناسي سنگ و بافت (اندازه دانه ها). يک طبقه بندي کامل، طبقه بندي است که هر دو مورد را شامل شود. البته در طبقه بندی سنگهاي آذرين اغلب اوقات هر دو مورد، استفاده ميشوند. به عنوان نمونه گرانيت سنگ دانه درشت با رنگ روشن است. سه طبقه بندي اصلي براي سنگهاي آذرين وجود دارد:
   1.طبقه بندي رنگ/بافت
   2.طبقه بندي مودال که بر اساس ترکيب کاني شناسي و بافت استوار است.
   3.طبقه بندي نورماتيو که بر اساس شيمي سنگ استوار است.
  
   1.طبقه بندي رنگ/بافت: کانيهايي که در بالاي سري واکنشي باون قرار ميگيرند، داراي رنگهاي تيره ميباشند (به عنوان مثال، پيروکسن و آمفيبول) و کانيهايي که در قسمتهاي پايين سري باون قرار گرفته اند داراي رنگهاي روشن هستند (به عنوان مثال، پلاژيوکلاز سديم دار و کوارتز). از لحاظ ترکيب شيميايي ماگما، ماگماهايي که در بالاي سري واکنشي باون قرار ميگيرند مافيک هستند، ماگماهايي که در وسط اين سري قرار ميگيرند از نوع حدواسط ميباشند و ماگماهيي که در بخشهاي پائيني آن قرار ميگيرند از نوع فلسيک ميباشند. ماگماهاي مافيک سنگهاي تيره اي که داراي کانيهاي تيره هستند، مانند بازالت توليد ميکنند، ماگماهاي حدواسط سنگهاي با رنگ حدواسط همچون ديوريت ايجاد ميکنند و ماگماهاي فلسيک سنگهاي روشني همانند گرانيت تشکيل ميدهند. اگر چه طبقه بندي براساس رنگ و بافت به نظر کامل مي آيد اما داراي خطاهاي بسيار زيادي است.
  
   2. طبقه بندي مودال که بر اساس ترکيب شيميايي کاني و بافت استوار است. طبقه بندي مودال سنگهاي آذرين را بر اساس ميزان فراواني نسبي 5 کاني که جز کاني اصلي تشکيل دهنده آنهاميباشد، انجام ميشود. اين کاني هاي عبارت هستند از:
   1. کوارتز
   2. آلکالي فلدسپار ( ارتوکلاز، آلبيت (پلاژيوکلاز سديم دار) يا آنورتيت (پلاژيوکلاز کلسيم دار).
   3. پلاژيکلاز
   4. فلدسپاتوئيدها (کاني هاي فقير از سيليس).
   5. کانيهاي مافيک (مانند پيروکسن و آمفيبول).
  
   طبقه بندي مودال، شامل نام سنگهاست مانند گرانيت، بازالت و ديوريت. اين طبقه بندي در يک دياگرام مثلثي است که بين محدوده هاي مختلف آن مرزهاي مشخص وجود دارد. در مجموع، اسامي که در اين طبقه بندي به کار ميروند، مانند طبقه بندي رنگ/بافت است. البته در طبقه بندي مودال به جاي رنگ، بيشتر به محتواي کاني شناسي توجه ميشود. در مودال از نمودار درصد فراواني کاني ها استفاده ميشود.
   براي شناسايي سنگها در اين طبقه بندي چند کار اساسي بايد صورت گيرد. اولين کار اين است که درصد کوارتز موجود در سنگ تعيين شود. به عنوان مثال اگر سنگ بيش از 20% کوارتز داشته باشد، نمونه در سه گروه آلکالي گرانيت، پلاژيوگرانيت يا گرانوديوريت قرار ميگيرد.
   دومين کار اين است که درصد فلدسپارها را در سنگ تعيين نماييم. سومين مرحله اين است که مخلوط 50/50 از فلدسپارها و مافيکها در سنگ مشخص شود و در نهايت سنگها به 4 گروه وسيع تقسيم ميشوند.
  
   3. طبقه بندي نورماتيو: اين روش طبقه بندي، به آساني دو روش قبلي يعني سيستم رنگ/بافت يا ترکيب شيميايي/بافت نميباشد. در اين طبقه بندي سنگهاي آذرين از نظر مجموعه کانيايي متفاوت هستند، اما از نظر شيميايي تقريباً يکسان ميباشند. مجموعه کانيايي و ترکيب شيميايي نشاندهنده منشا اوليه سنگها است.
   از روش نورماتيو براي بررسي فرآيندهاي تکتونيک صفحه اي نيز استفاده ميشود.
   در روش طبقه بندي نورماتيو سنگهاي آذرين در جايگاههاي (که نمايانگر سنگهايي است که از يک ماگما حاصل شده اند) مشخصي تعريف ميشوند و هر جايگاه داراي شيمي خاص خود ميباشد. 4 جايگاه اصلي تعريف شده است که شامل کوماتئيت، تولئيت، کالک – آلکالن و آلکالن ميباشند. با مشخص شدن يکي از آين جايگاهها ميتوان به راحتي درباره تاريخچه زمين بحث کرد.
  
   1.شيمي
   2.تفريق
   3.تکتونيک
  
   شيمي:
   از نظر شيميايي سه شاخصه شيميايي وجود دارد: ميزان اشباع شدگي از سيليس، غني شدگي از آهن و شاخص آلکالي.
   با استفاده از شاخصه ميزان اشباع شدگي مقدار SiO2 موجود در در ماگما يا سنگ تعيين ميشود. شرايط تحت اشباع از سيليس، شرايطي است که مقدار SiO2 آنقدر کم است که امکان تشکيل کوارتز و کانيهايي مانند فلدسپارها وجود ندارد. در نتيجه کانيهاي فقير از سيليس يعني فلدسپاتوئيدها مانند نفلين و سوداليت تشکيل ميشوند. حالت فوق اشباع از سيليس حالتي است که مقدار SiO2 به حدي است که کوارتز متبلور ميشود. اگر مقدار SiO2 قابل توجه باشد اين امکان وجود دارد که بازالت کوارتزدار تشکيل شود (ترکيبي که معمولاً متعارف نميباشد).
   با استفاده از شاخص آلکالي مقدار کلسيم از قسمتهاي بالاي سري واکنشي باون با توجه به مقدار مجموع سديم و پتاسيم در بخشهاي تحتاني سري واکنشي باون محاسبه ميشود. شاخصهاي آلکالي بالاتر از 1 نشانه مقدار کلسيم بالا است. شاخصهاي کمتر از يک نشانه کلسيم پايين و سديم و پتاسيم بالا است.
   بر اثر تفريق عناصر تيره ماگما از آن جدا شده و مقدار سديم و پتاسيم در ماده مذاب باقيمانده افزايش پيدا ميکند. سريهاي ماگمايي تولئيت، کالک – آلکالن و آلکالن به ترتيب دراي شاخصهاي آلکالي کمتر از يک، يک و بيشتر از يک ميباشند که نشاندهنده روند تفريق ميباشد.
   با افزايش روند تفريق، مقدار آهن کاهش پيدا ميکند. در واقع با اندازه گيري مقدار آهن روند تغييرات کانيهاي فرومنيزين در سري واکنشي باون مشخص ميشود. مقدار آهن در کماتئيتها پايين است زيرا مقدار عناصري مانند منيزيم، نيکل و کرم بسيار بالا ميباشد.
  
   تفريق:
   تحول ماگمايي يا در داخل صفحات و يا در حاشيه آنها رخ ميدهد. زمانيکه تحول ماگمايي در درون صفحات اتفاق مي افتد، به عنوان مثال، در يک سري کالک – آلکالن سنگها از ديوريت به گرانيت يا در سري کماتئيتي سنگها از پريدوتيت به بازالت يا آندزيت تحول پيدا ميکنند.
   اگر تحول ماگمايي در بين صفحات رخ دهد، مانند قوسهاي آتشفشاني ، در اولين مراحل فعاليت ماگمايي، ماگما حالت فوق اشباع از سيليس دارد و شاخص آلکالي آن بيشتر از يک ميباشد، سپس ماگما تحول پيدا ميکند و به يک ماگماي تحت اشباع با شاخص آلکالي کمتر از يک تبديل ميشود. به اين ترتيب ابتدا ماگماي تولئيتي، سپس کالک – آلکالن و بعد آلکالن تشکيل خواهد شد.
   فرآيند تحولي ديگري که رخ ميدهد اين است که يک سنگ تفريق يافته مجدداً دچار تفريق شود. مثلاً يک ماگماي ديوريتي تفريق يافته در يک باتوليت جانشين شده و منجمد ميشود. اگر باتوليت مذکور حرارت ببيند، محصول ثانويه اي که به اين ترتيب تشکيل ميشود تفريق يافته تر و فلسيک تر خواهد بود (گرانيت) و ماده مذاب باقيمانده بيشتر بقاياي مافيک خواهد داشت. ممکن است سنگي از يک سري ماگمايي مجدداً تفريق پيدا کند و با ماده مذاب سري ديگري مخلوط شود.
  
   تکتونيک:
   يکي از مهمترين موارد سريهاي ماگمايي ارتباط آنها با رژيمهاي تکتونيکي مختلف است. اين علم براي شناسايي و شبيه سازي حوادث تکتونيکي قديمي (زماينکه بسیاري از شواهد از بين رفته اند يا در دسترس نميباشند) مفيد است. با آناليز شيمي سنگها، زمين شناسان قادر خواهند بود که فرآيندهاي تشکيل دهنده سنگها را شبيه سازي کنند.
   تفريق در دو رژيم تکتونيکي اوليه اتفاق مي افتد. تفريق ممکن است در مرکز ريفت رخ دهد. سنگهاي اوليه فوق اشباع از سيليس (کماتئيتهاي آرکئن) به سطح زمين را پيدا ميکنند و دچار ذوب تفريقي ميشوند. ماده مذاب تولئيتي است و به سطح زمين ميرسد و بازالتهاي بالشي و دايکهاي ورقه اي پوسته اقيانوسي را تشکيل ميدهد. ماده ذوب نشده برجامانده معمولاً اولترامافيکهاي تحت اشباع از سيليس بوده که در گوشته به صورت 4 لايه افيوليتي باقي ميمانند.
   دومين نوع تفريق در مرزهاي همگرا اتفاق مي افتد. پوسته اقيانوسي تولئيتي از مرکز ريفت دور ميشود تا اينکه عمل فرورانش را انجام دهد. پوسته مذکور طي فرورانش گرم ميشود و به صورت تفريقي ذوب ميشود. معمولاً اولين مواد مذابي که در نزديکي گودال اقيانوسي فوران ميکنند، تولئيتها هستند، با گذشت زمان مواد مذاب به ماگماي کالک – الکالن تحول پيدا ميکنند. ماگماي کالک – آلکالن سازنده قوسهاي آتشفشاني است. در نهايت ماده مذاب تحول يافته آلکالن خواهد بود. ماده مذاب آلکالن از تفريق ثانويه ماده مذاب يا سنگ کالک – آلکالن حاصل شده است. بقاياي تفريق در زون فرورانش اولترامافيکها يا پريدوتيتها هستندو به سمت گوشته پايين ميروند و در گوشته باقي مي مانند.

 

 

فرستاده شده توسط یوسف شجاعی

ماشین آلات ویژه معادن روباز

 

برای عملیات مختلف معدنکاری در معادن روباز٬ علاوه بر ماشین آلات عمومی معدن از ماشین های ویژه ای استفاده میشود  که عملیات حفاری و بار گیری را انجام میدهند . مشخصه این ماشین ها در آن است که به علت عدم محدودیت فضا در معادن روباز ابعاد آنها را بزرگ در نظر میگیرند و این امر سبب میشود که ما شینهای یاد شده با راندمان بالا کار کنند و استفاده از آنها اقتصادی باشد . مهمترین ماشینهای ویژه معادن روباز به شرح زیر است :

 

بیل مکانیکی  (power shovel)

 

بیل مکانیکی یکی از متداولترین ماشینهای معدن روباز می باشد در مواردی که سنگهاو مواد معدنی نرم باشند   ٬ این دستگاه عمل حفر و بارگیری را تواما بر عهده دارد در مورد سنگها و مواد معدنی سخت ٬ ابتدا آتشباری انجام میگیرد و سپس از بیل مکانیکی برای بارگیری مواد استفاده میشود . امروزه برای کار در معادن مواد نرم –به ویژه معادن زغال سنگ – بیلهای مکانیکی بزرگی ساخته شده است که ظرفیت برخی به بیش از 138 متر مکعب نیز میرسد.این ماشین از قسمتهای مختلفی مانند ارابه٬ موتور و جرثقیل٬ دکل ٬بازو و صندوقه تشکیل شده است.

 

                  

دراگلین(drag line)

 

 

وسیله ای است که  برای خاکبرداری و حفر مواد نرم در قسمتهای گود به کار میرود . شکل عمومی این دستگاه نیز شبیه بیل مکانیکی  اما صندوقه این دستگاه به دو رشته کابل متصل است که به وسیله این کابل ها میتوان آن را در قسمتهای مختلف به کار برد .به طور مختصر شیوه کار این دستگاه به این صورت است که ابتدا کابلها را رها میکنند و صندوقه دستگاه را به پایین گودال میفرستند سپس به وسیله کابل دیگری آنرا روی زمین میکشند که به این ترتیب صندوقه از مواد معدنی پر میشود

 

           

 

بیل چرخشی (bucket wheel excavator)

 

 

یکی از ماشینهای متداول در معادن روباز و به ویژه معادن زغال می باشد قسمت اصلی این دستگاه را چرخ بسیار بزرگی تشکیل میدهد که قطر آن به 16 متر نیز میرسد. این چرخ ٬ زواید سطل مانندی دارد که در نقاط مختلف محیط آن معلقند و ضمن گردش چرخ و تماس آن با  مواد معدنی باعث حفر این مواد میشود و سطلها از مواد پر میشوند  و پس از رسیدن به قسمت بالای چرخ مواد درون سطلها بر روی نوار نقاله ای ریخته میشود  . راندمان این دستگاه هنگام کار بسیار بالا میباشد . انواع معمولی آن قادر است تا 1500 متر مکعب در ساعت مواد معدنی را حفر و  به وسیله نوار نقاله خود به فاصله 130 متری منتقل کند از این رو وسیله بسیار مناسبی برای باطله برداری از روی مواد معدنی میباشد

 

    

 

 

           

 

بولدوزر(bulldozer)

 

در جلو دستگاه یک بیل بزرگ و در عقب آن چنگکهایی وجود دارد و دستگاه روی زنجیر حرکت میکند  همن گونه که میدانیم مواد معدنی یا باطله نرم  را به وسیله بیل حفر میکنند ولی برای  مواد سخت تر ازبولدوزر استفاده میشود .

   

  

 

حفر کننده برجدار (tower excavator)

 

 

این دستگاه شبیه دراگلین است و معمولا همراه با سایر ماشینهای معادن روباز از قبیل بیل مکانیکی و دراگلین به کار میرود به ویژه به هنگام بازسازی معادن روباز از این وسیله استفاده میشود زیرا بیل یا دراگلین قسمتهای بالای قسمتهای بازسازی شده را به خوبی نمیتوانند پر کنند .دستگاه دارای دو برج متحرک در جلو وعقب است که آندو را به ترتیب در قسمت انبار باطله و در جلو قسمتی که هنوز استخراج نشده است قرار میدهند . در بالای برجها قرقره هایی وجود دارند که چند رشته کابل از درون آنها عبور میکنند . به ای کابلها صندوقه ای متصل است که در اثر حرکت کابلها بین دو برج نوسان میکند و مواد باطله را به بالای انبار این مواد منتقل میکند.

 

 

بیل هیدرولیکی(hydraulic excavator)

 

این دستگاه نیز شبیه بیل مکانیکی می باشد با این تفاوت که حرکت صندوقه آن توسط چند بازوی هیدرولیکی انجام میشود

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

TUNNELS WORLD

There are three steps to a tunnel's success.Today, engineers know that there are three basic steps to building a stable tunnel. The first step is excavation: engineers dig through the earth with a reliable tool or technique. The second step is support: engineers must support any unstable ground around them while they dig. The final step is lining: engineers add the final touches, like the roadway and lights, when the tunnel is structurally sound

Based on the setting, tunnels can be divided into three major types

Soft-ground tunnels...
are typically shallow and are often used as subways, water-supply systems, and sewers. Because the ground is soft, a support structure, called a ,tunnel shield must be used at the head of the tunnel to prevent it from collapsing

Rock tunnels
require little or no extra support during construction and are often used as railways or roadways through mountains. Years ago, engineers were forced to blast through mountains with dynamite. Today they rely on enormous rock-chewing contraptions called tunnel boring machines
Hoosac Tunnel interior
North Adams, Massachusetts

 

Rock Tunnel: Forces
The rock walls are very dense and can support themselves. Some sections of the rock are less dense than other sections. These loose chunks of rock push on the sides of the tunnel.

Underwater tunnels are particularly tricky to construct, as water must be held back while the tunnel is being built. Early engineers used pressurized excavation chambers to prevent water from gushing into tunnels. Today, prefabricated tunnel segments can be floated into position, sunk, and attached to other sections

Tunnel segment being floated into position
Boston Harbor, Massachusetts


 TO BE CONTINUED

آشنایی با گسل

 

آشنایی

·         گسل‌ها عبارت از شکستگی‌هایی هستند که در آنها ، سنگهای طرفین صفر شکستگی ، به موازات این صفحه لغزش پیدا می‌کنند و به کمک همین مشخصه ، می‌توان آنها را از درزه‌ها تشخیص داد. لغزش گسل‌ها در انواع مختلف متفاوت است. از چند میلیمتر تا چندین کیلومتر تغییر می‌کند.

·         در بعضی موارد ، یک گسله به صورت مجزا دیده می‌شود ولی در پاره‌ای حالات ، چندین گسله موازی و نزدیک به هم دیده می‌شوند که به نام منطقه گسله نامیده می‌شوند. گاهی نیز بدون این که یک شکستگی مشخص در سنگها دیده ‌شود، سنگها نسبت به هم تغییر مکان می‌یابند که منطقه بین آنها ، به نام منطقه برش موسوم است.

مشخصه‌های گسله‌ها

مهمترین مشخصه‌های گسله‌ها به شرح زیر است:

·         امتداد گسل :
از آنجا که در بسیاری حالات ، صفحه گسل یک سطح مستوی و یا حداقل در منطقه مورد مطالعه ، به حالت مستوی است، لذا شیب و امتداد صفحه گسل را همانند شیب و امتداد طبقات اندازه گیری می‌نمایند. در حالت کلی ، امتداد گسل ، امتداد یک خط افقی در سطح گسل است، که مقدار آن نسبت به شمال بیان می‌شود.

·         شیب گسل :
زاویه بین سطح افق و سطح گسل را شیب گسل می‌نامند. در این رابط متمم زاویه شیب به نام هید ( Hade از زاویه بین) تعریف می‌شود.

·         زاویه ریک یا پیچ:
این زاویه عبارتست از زاویه بین خطی که اثر حرکت گسل را در روی صفحه آن نشان می‌دهد با خط افقی که در صفحه گسل قرار دارد.

·         زاویه میل :
زاویه بین خط موجود در صفحه گسل با صفحه افقی را زاویه میل نامند.

·         کمر بالا و کمر پایین ( فرا دیواره و فرو دیواره ) :
قطعه روی سطح گسل را کمر بالا و قطعه زیر آن را کمر پایین می‌نامند. این اصطلاحات در مورد گسلهای قائم صادق نیست، چون در این حالت بالا و پایین سطح گسل مفهومی ندارد.

تقسیم‌بندی گسلها

گسلها را بر اساس اصول مختلف طبقه‌بندی می‌کنند که از آن جمله می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:


طبقه‌بندی بر اساس شیب صفحه گسل :

·         گسل پرشیب :
در این نوع گسل شیب صفحه گسل ، بین 30 تا 80 درجه می‌باشد.

·         گسل کم شیب :
در صورتیکه شیب صفحه گسل از 30 درجه کمتر باشد، گسل را کم شیب می‌نامند.

·         گسل عمودی :
اگر شیب صفحه گسل بیشتر از 80 درجه باشد، گسل را عمودی می‌نامند.

 

 

 

 

 

طبقه‌بندی زایشی گسلهاک :


اساس این طبقه‌بندی ، نوع حرکت نسبی در امتداد گسلها است که خود ناشی از نحوه تشکیل و مکانیسم توسعه گسل است. بر همین اساس ، گسلهای زیر در این رده قرار می‌گیرند.

·         گسل‌ نرمال یا عادی :
به این نوع گسل ، گسل مستقیم یا وزنی نیز می‌گویند که در آن کمر بالا نسبت به کمر پایین به طرف پایین حرکت کرده است. این گسل‌ها بر اساس حالت گسل نسبت به چینه‌بندی به انواع زیر تقسیم می‌شوند:

o        گسل مطابق :
در این حالت شیب سطح گسل در جهت شیب طبقات است.

o        گسل نامطابق :
در این حالت شیب سطح گسل در خلاف جهت شیب طبقات است.

·         گسل معکوس :
گسل معکوس ، گسلی است که در آن کمر بالا به طرف بالا حرکت کرده باشد. در حالت کلی شیب گسل بیشتر از 45 درجه است. گسل معکوس به دو حالت زیر دیده می‌شود:

o        راندگی ( سوارشدگی ) :
به گسل معکوسی که شیب آن کمتر از 45 درجه باشد، راندگی گویند. این گسل به نام گسل زیر رانده نیز معروف است.

o        رو راندگی :
گسل رو رانده ، گسل معکوسی است که زاویه شیب آن کمتر از 10 درجه و لغزش کلی آن زیاد باشد.

o        گسل امتداد لغز :
در این گسلها جابجایی کلی ( لغزش کلی ) به موازات امتداد گسل است، یعنی لغزش امتدادی غالب بر لغزش شیبی است.

طبقه‌بندی بر اساس حالت گسل نسبت به چینه‌بندی :

·         گسل چینه‌ای :
در این حالت سطح گسل موازی سطح چینه‌بندی است.

·         گسل مطابق و نامطابق :
بر حسب اینکه شیب گسلها در جهت یا خلاف جهت شیب طبقات باشد، گسل مطابق یا نا مطابق مطرح است.

طبقه‌بندی بر اساس وضعیت گسل نسبت به طبقات اطراف :
وضعیت گسل نسبت به طبقات مجاور اساس این طبقه‌بندی را تشکیل می‌دهد و در آن گسلها به انواع زیر تقسیم می‌شوند:

·         گسل امتدادی :
گسلی است که امتداد آن موازی یا تقریبا موازی امتداد لایه‌بندی است.

·         گسل مورب :
گسلی است که امتداد آن موازی یا تقریبا موازی امتداد لایه‌بندی است.

·         گسل طولی :
در گسل طولی امتداد گسل با امتداد لایه‌بندی هم جهت است.

·         گسل عرضی :
چنانچه امتداد گسل بر امتداد لایه بندی یا ساختهای زمین‌شناسی ناحیه عمود یا تقریبا عمود باشد، گسل را عرضی می‌نامند.

·         گسل شیبی :
در گسل شیبی ، امتداد گسل موازی یا تقریبا موازی جهت شیب لایه‌بندی و یا سیستوزیسته سنگهای اطراف است.

·         گسل چرخشی :
نوعی گسل است که در آن یک یا هر دو قطعه گسل حول یک محور که عمود بر سطح گسل است، دوران نموده است.

 

 

 

 

 

طبقه‌بندی گسلها بر اساس طرح آنها:
در این روش گسلها را بر مبنای وضعیت آنها نسبت به یکدیگر طبقه‌بندی می‌نمایند، این تقسیم‌بندی، شامل انواع زیر می‌شود:

·         گسلهای موازی :
این گسلها دارای شیب و امتداد یکسان یا تقریبا یکسان بوده و با یکدیگر موازیند.

·         گسلهای شعاعی:
این گسلها تقریبا همگی از یک نقطه منشعب می‌شوند. این گسلها معمولا بر روی گنبدها تشکیل می‌شوند.

·         گسل پر مانند :از به هم پیوستن گسلهای فرعی به اصلی، منظره پر یا شاخه مانند ایجاد می‌شود.

·         گسلهای محیطی :
طرح این گسلها به صورت دایره یا قوسی از دایره است.

·         گسلهای پوششی :
به گسلهایی اطلاق می‌شود که حالت پله‌ای دارند و یکدیگر را می‌پوشانند.

نشانه‌های شناسایی گسل‌ها

نشانه‌های شناساسی گسلها را می‌توان به دو گروه نشانه‌های خارجی و نشانه‌های داخلی تقسیم کرد:


نشانه‌های خارجی تشخیص گسل‌ها :
عملکرد گسلها بر روی زمین باعث جابجایی ، قطعه ، تکرار لایه‌ها و یا ساختهای دیگر زمین شناسی می‌شود، نشانه‌هایی که در این گروه جای می‌گیرند، شامل موارد زیر است:

·         خطواره‌ها ( انتظامهای خطی ):
وجود هر نوع شکل خطی طویل و غیر عادی در سطح زمین ، خطواره‌ها نشانه‌ای لازم ولی غیر کافی برای یک گسل‌اند، زیرا خطواره‌ها ممکن است به دلیل وجود درز، دایک، لایه‌بندی یا تورق نیز ایجاد شوند.

·         پرتگاه:
وجود پرتگاههای پر شیب و طویل با سطحی نسبتا صاف.

·         جابجایی :
جابجایی رشته ارتفاعات یا رودخانه‌ها یا دیگر اشکال ژئومورفولوژیکی.

·         قطع شدگی :
قطع و محو شدن ناگهانی ارتفاعات یا برجستگی‌ها.

·         رودهای جوان شده :
بر اثر کج شدن زمین ، جهت جریان در رودها و آبراهه‌ها معکوس شده است.

·         آبگیرهای فرونشینی :
امتداد طی دریاچه‌ها ، برکه‌ها ، چشمه‌ها و رطوبت زمین و تغییرات خطی در پوشش گیاهی.

·         تغییر ناگهانی رخساره‌های رسوبی :
در بعضی موارد ، قرار گرفتن غیر عادی لایه‌ها در کنار هم و یا وجود سنگهایی که از نظر رخساره رسوبی در شرایط یکسانی تشکیل نمی‌شوند، دلیلی بر عملکرد گسل است.

·         فرازمین و فروزمین :
وجد دره‌های ناشی از پایین افتادگی و برجستگی‌های ناشی از بالا زدگی سنگهای واقع در بین چند گسل.

·         کشیدگی طبقات :
به هنگام تشکیل گسل ، به علت اصطکاک سنگها ، طبقات طرفین سطح گسل در جهات مخالف هم کشیده می‌شوند. با استفاده از این کشیدگیها جهات حرکت طرفین گسل را نیز می‌توان تشخیص داد.

·         مرزه خیزی :
امتداد خطی زمین لرزه‌های تاریخی یا ثبت شده.

 

نشانه‌های داخلی تشخیص گسل‌ها :
نشانه‌هایی که مربوط به سطح گسل می‌باشد، در این گروه جای دارند و شامل موارد زیر است:

·         آیینه گسل:
سطوح صیقلی و دارای خش لغزش ( خطوط لغزشی ) که ناشی از عملکرد نیروهای برشی در سنگهای ضعیف‌ترند.

·         گوژ:
مواد پودر شده و عمدتا رسی در طول گسل که از ویژگیهای سنگهای مستحکمترند.

·         برشی شدن :
وجود قطعات زاویه تا نیمه زاویه‌دار یک زمینه ریزتر در امتداد خط گسل برشها مشخصه سنگهای مستحکمترند.

·         هوازدگی و تجزیه :
هوازدگی ، تجزیه ، سیمان شدگی و تغییر رنگ خطی سنگها.

·         سطح ایستابی :
در مواردی ، گوژ رسی ، سدی نقوذناپذیر در جلو آب زیرزمینی ایجاد می‌کند که باعث تفاوت سطح ایستابی در دو سوی گسل می‌شود.

·         میلونیت شیلی :
رگه نازکی به ضخامت چند سانتی‌متر از گوژ در لایه‌ای نامقاوم مثل شیل یا رس گره در بین لایه‌های مستحکتری مثل ماسه سنگ و سنگ آهک قرار گرفته‌اند.

·         سیلیسی شدن و تشکیل کانیها :در بعضی موارد ممکن است در طول شکافهای حاصل از گسل ، محلولهای حاوی کانی عبور و رسوب نمایند

 

 

 

سنجش از دور

سنجش از دور چيست ؟

علم و هنر كسب اطلاعات از پديده ها يا اجسام بدون تماس فيزيكي با آنها را سنجش از دور گويند.

  كاربرد هاي مهم  سنجش از دور

سنجش از دور در بسياري از زمينه هاي علمي و تحقيقاتي كاربردهاي گسترده اي دارد. از جمله كاربردهاي فن سنجش از دور مي توان به استفاده از آن در زمين شناسي، آب شناسي، معدن، شيلات، كارتوگرافي، جغرافيا، مطالعات زيست شناسي، مطالعات زيست محيطي، سيستم هاي اطلاعات جغرافيايي، هواشناسي، كشاورزي، جنگلداري، توسعه اراضي و به طوركلي مديريت منابع زميني و غيره اشاره كرد.

سنجش از دورمي تواند تغييرات دوره اي پديده هاي سطح زمين را نشان دهد و در مواردي چون بررسي تغيير مسير رودخانه ها، تغيير حد و مرز پيكره هاي آبي چون درياچه ها، درياها و اقيانوسها، تغيير مورفولوژي سطح زمين و غيره بسيار كارساز است. افزون بر اين يك سيستم سنجش از دور با توجه به اين كه بر اساس ثبت تغييرات واختلافهاي بازتابش الكترومغناطيسي از پديده هاي مختلف كار مي كند، ميتواند حد و مرز پديده هاي

زميني اعم از مرز انواع خاكها، سنگها، گياهان، محصولات كشاورزي گوناگون و ... را مشخص كند. سنجش از دور در پيش بيني وضع هوا و اندازه گيري ميزان خسارت ناشي ازبلاياي طبيعي،كشف آلودگي آبها و لكه هاي نفتي در سطح دريا، اكتشافات معدني نيز كاربرد دارد. بدون شك استفاده از اين فن در مطالعات اكتشافي و منابع طبيعي و ساير موارد پيش گفته نه تنها سرعت انجام مطالعات را بيشتر مي كند،بلكه از نظر دقت و هزينه و نيروي انساني نيز بسيار با صرفه تر است.

در زمينه كاربردهاي داده هاي ماهواره اي مي توان به طور اختصار به موارد زير اشاره كرد:

الف: مطالعه تغييرات دوره اي

برخي از پديده ها و عوارض سطح زمين در طي دوره زماني تغيير مي يابد. علت اين تغييرات مي تواند عوامل طبيعي مانند سيل، آتشفشان، زلزله، تغييرات آب و هوايي، يا عوامل مصنوعي مانند دخالت انسان در محيط زيست باشد. براي مثال تغيير سطح آب درياي خزر در طي يك دوره ۱۰ تا ۲۰ ساله، تغيير ميزان سطح پوشش  و جنگلها درشمال كشور و تغيير پوشش گياهي نخل در  جنوب كشور و ميزان آسيب آنها در دوران جنگ را مي توان با استفاده از داده هاي ماهواره اي با دقت بسيار زيادي مطالعه كرد.

ب: مطالعات زمين شناسي

با استفاده از داده هاي ماهواره اي مي توان مرزهاي بسياري از سازندهاي زمين شناسي را از يكديگر تفكيك كرد، گسله ها را مورد مطالعه قرار داد ونقشه هاي گوناگون زمين شناسي تهيه كرد. از جمله نقشه هاي زمين شناسي گوناگون كه با استفاده از داده هاي ماهواره اي مي توان تهيه كرد، نقشه گسله ها و شكستگي ها، نقشه سازندهاي سنگي مختلف، نقشه خاكشناسي و نقشه پتانسيل ذخاير تبخيري سطحي را ميتوان نام برد. افزون براين با توجه به گستره بسيار وسيع زير پوشش هر تصوير ماهواره اي، چنين تصاويري براي مطالعات كلان منطقه اي براي زمين شناسان بسيار مفيد است.

ج: مطالعات كشاورزي وجنگلي

تشخيص وتمايزگونه هاي گياهي مختلف، محاسبه سطح زير كشت محصولات كشاورزي، مطالعه مناطق آسيب ديده كشاورزي براثركم آبي يا حمله آفتهاي مختلف به آنها از جمله مهمترين كاربردهاي داده هاي ماهواره اي است. تهيه تقشه جامع پوشش گياهي هر منطقه، تهيه نقشه آبراهه ها و ارتباط آنها با مناطق مستعدكشت  و برآورد ميزان محصول زير كشت از كاربردهاي ديگر چنين اطلاعاتي است. لازم به ذكر است كه وزارت بازرگاني و كشاورزي كشور ايالات متحده آمريكا از ابتداي تكوين تكنولوژي سنجش از دور همه ساله محصول كشاورزي كشور آمريكا وتمام كشورهاي جهان را با استفاده ازتصاوير ماهواره اي برآورد

مي كند تا براي برنامه ريزي بازار و توليد اطلاعات مفيد و لازم را بدست آورد. افزون بر اين مطالعه ميزان انهدام جنگلها و يا ميزان پيشرفت جنگل كاري از كاربردهاي ديگر اين تصاوير است.

د- مطالعات منابع آب

مطالعه آبهاي سطحي منطقه و تهيه نقشه آبراهه ها، بررسي تغيير مسير رودخانه ها بر اثر عوامل طبيعي يا مصنوعي، تخمين ميزان آب سطحي هر منطقه از جمله جالبترين كاربرد داده هاي ماهواره اي است.كشور ما از جمله كشورهايي است كه با وجود داشتن منابع آبهاي سطحي در بسياري مناطق از مشكل كم آبي رنج مي برد، كه استفاده از تكنولوژي نوين وبه دست آوردن اطلاعات دقيق مي تواند راهگشاي استفاده بهتر ازمنابع آب كشور باشد.

ح- مطالعات دريايي

از تكنولوژي سنجش از دور بخصوص در چند زمينه مهم كاربردهاي دريايي مي توان استفاده كرد كه ازآن جمله مطالعات دوره هاي پيشروي و پسروي كرانه دريا؛ مطالعات عمومي ويژگيها و خصوصيات توده هاي آبي مثل نقشه دماي سطح و رنگ آب و نقشه تراكم ميزان كلروفيل و پلانكتون و مطالعات مربوط به تأثير ساير پديده ها بر دريا، از جمله وضعيت حركت وتندي امواج دريا و غيره هستند.

تابحال سنجنده ها و ماهواره هاي مخصوصي فقط براي مطالعات درياها و اقيانوسها طراحي وساخته شده است. مهمترين اين ماهواره هاعبارتند از ماهواره “ موس” ژاپن وماهواره “ سي ست” آمريكا.

براي آگاهي بيشتر از جزئيات سنجنده ها و كاربردهاي آن به بخش مربوط به اين ماهواره در همين گزارش رجوع كنيد.

و- مطالعه بلاياي طبيعي

امروزه برآورد ميزان خسارت ناشي از بلاياي طبيعي از قبيل سيل، زلزله، آتشفشان، طوفان وغيره با استفاده از داده هاي ماهواره اي بسيار متداول است. تعيين راهبرد مناسب براي جلوگيري وكاهش خسارت بلاياي طبيعي از جمله ديگر كاربردهاي داده هاي ماهواره اي است.

مهمترين قابليتهاي داده هاي سنجش از دور

داده هاي سنجش از دور به دليل يكپارچه و  وسيع بودن،تنوع طيفي، تهيه پوشش هاي تكراري و ارزان بودن، درمقايسه با ساير روشهاي گردآوري اطلاعات از قابليت هاي ويژه اي برخوردار است كه امروزه عامل نخستين در مطالعه  سطح زمين و عوامل تشكيل دهنده آن محسوب مي شود. امكان رقومي بودن داده ها موجب شده است كه سيستم هاي كامپيوتري بتوانند از اين داده ها به طور مستقيم استفاده كنند وسيستم هاي داده ها جغرافيايي و سيستم هاي پردازش داده ها ماهواره اي با استفاده از اين قابليت طراحي و تهيه شده است. سهل الوصول بودن داده ها، دسترسي سريع به نقاط دور افتاده و دقت بالاي آنها  از امتيازات خاص اين فن محسوب مي شود

برداشته شده از معدنچی

سنگ‌هاي قيمتي، ناشناخته در ايران

 

زيبايي، دوام، مقاوت بالا و درخشندگي ويژگي متمايزي به سنگ‌هاي قيمتي بخشيده است. اين سنگ‌ها امروزه كاربرد متفاوتي دارند. از پروژه‌هاي اتمي و ساخت تجهيزات پزشكي و تلسكوپ‌هاي فضايي تا گالري‌هاي جواهرات جملگي مصرف‌كنندگان سنگ‌هاي قيمتي به شمار مي‌آيند.
  
   اغلب اين سنگ‌ها در صنايع مهم و استراژيک جهان کاربرد دارند. به عنوان مثال بدون وجود برخي از اين سنگ‌هاي قيمتي که به عنوان لنز تلسکوپ‌هاي بسيار قوي استفاده مي‌شوند، ‌عملا امکان هيچ پيشرفتي در علوم فضايي وجود نداشت.
  
   عوامل متعددي در شناخت اين سنگ‌ها وجود دارد. شاخصه‌هايي چون وزن و کواليته به دقت توسط دستگاه‌هاي پيشرفته قابل تعين‌اند. موسسات معتبر جهاني براي ايجاد شناسنامه جواهرات وجود دارند.
   با اين‌ حال وقتي سنگي شناسنامه ندارد گاهي ممکن است به‌جاي بدلش هم فروش برود!
  
  
  
   وضعيت کشور ما به لحاظ تنوع سنگ قيمتي
  
   در ايران انواع عقيق، انواع گارنت مانند:«اواروويت، گراسولا، پيروپ، و ديمانتوئيد»، در کوهي، ترمالين، يشم، جاسپر آندروزيت، اپيدوت، آمينيست، فيروزه صاحب نام ايران وجود دارد.
  
   فيروزه ايراني شهرت بسيار زيادي دارد. همانقدر اشاره کنم که آمريکايي‌ها فيروزه خودشان را در بازار ايران به اسم فيروزه نيشابوري مي فروشند! مصري‌‌‌ها هم وقتي مي‌خواهد درباره فيروزه خود تبليغ کند مي‌گويند مانند فيروزه ايراني است.
  
   تمرکز معادن سنگ قيمتي در استان‌هاي کرمان، خراسان و قم است.
   البته اينكه چرا ذخاير سنگ‌هاي قيمتي در اين استان‌ها متمركز شده مشخص نيست.
  
   در اين استان‌ها فقط پي‌جويي بيشتري انجام شده است. وگرنه ايران را به عنوان بهشت گوهر شناسان مي‌شناسند و از جاي جاي ساختار زمين‌شناسي کشور ما، مي‌توان توقع گوهر داشت.
  
   متاسفانه ما اغلب ماکروسکوپي نگاه مي‌کنيم. مثلا اگر کسي معدن گارانيت پيدا کند و به نتيجه برسد همه مي‌روند سراغ آن در حاليکه اگر دقيق شوند شايد همان نزديک، رگه‌اي سنگ قيمتي باشد که ارزشش از کل آن معدن بيشتر باشد. کما اينکه چنين موردي اتفاق افتاده است. هنگام استخراج به کاني قيمتي برخوردند ولي چون نمي‌شناختند دور انداختند!
  
   چرا كه اغلب آموزشي نديده‌اند. براساس قانون اگر بهره‌بردار در حين استخراج به ماده دوم برخورد، مکلف است به سازمان صنايع و معادن استان گزارش کند. ولي متاسفانه اصلا اين سنگ‌ها شناخته شده نيستند.
  
   همين عامل سبب شده ارزآوري اين صنعت در ايران ناچيز باشد و در موارد معدودي صادرات داشته باشيم. مثلا عقيق ايراني را از کشور خارج مي‌کنند، رنگ مي‌کنند و مي‌فروشند.
  
  
  
   بازار مساعد خاور‌ميانه
  
   تمرکز دادن و کمک کردن به کساني که در اين شاخه‌ها کار مي‌کنند با توجه به مواد معدني سرشار ايران امکان فرآوري و صادرات را فراهم مي كند. مثلا در ايام حج مقدار زيادي تسبيح و عقيق جابجا مي‌شود.
   ما فقط کنار پايتخت (در قم) دو معدن عقيق داريم استفاده از اين منابع همت و برنامه‌ريزي مي‌خواهد سنگ‌هاي قيمتي در ايران با دستگا‌ه‌هاي سنتي و غير پيشرفته، تراش‌ مي‌خورند و وارد بازار مي‌شوند.
  
   در حال حاضر در کشورهاي پيشرفته همه مراحل تراش با دستگاه‌هاي بسيار کوچکي انجام مي‌شود که «پرت» سنگ را به حداقل مي‌رساند.
  
   اين در حالي است كه با ورود اين دستگاه‌ها اتفاقا مي‌توان اشتغال ايجاد کرد. تراش‌کاري آنقدر شاخه‌هاي متنوعي دارد که گسترش آن نه تنها موقعيت‌هاي شغلي را ضايع نمي‌کند بلکه زمينه‌هاي اشتغال‌زايي بيشتر را هم فراهم مي‌كند.
  
   حکاکي،‌ ساخت مجسمه‌هاي کوچک تزئيني، ساخت مصنوعي و آزمايشگاهي، ساخت بدل، رنگ‌آميزي، بورس سنگ‌قيمتي و بهبود سازي يا حذف ناخالصي سنگ هم از ديگر زمينه‌هايي‌ است که مي‌تواند بوجود بيايد يا گسترش پيدا کند. تمام اين شاخه‌ها نياز مبرم به نيروي کار دارد.
  
   مساله قاچاق سنگ‌‌‌هاي تزئيني نشان‌دهنده اين است که بازار داخلي نسبت به مصرف اين محصولات مايل است. اين سنگ‌ها بيشتر از هند، چين و تايلند وارد مي‌شوند.

فرستاده شده توسط یوسف شجاعی

THE MINERAL BETAFITE

• Chemical Formula: (Ca, Na, U)2(Ti, Nb, Ta)2O6(OH, F) , Calcium Sodium Uranium Titanium Niobium Tantalum Oxide Hydroxide Fluoride.
• Class: Oxides and Hydroxides
• Group: Pyrochlore
• Uses: A minor ore of rare earth elements and uranium and as mineral specimens.
• Specimens

 

 
Betafite is a popular uranium bearing mineral to collect. It is one of the few uranium minerals to form nice well shaped crystals. Betafite crystallizes in the isometric symmetry class and forms large octahedral and dodecahedral crystals that can weigh up to 100 kg. Frequently they are modified by other isometric forms and/or flattened when two opposing faces dominate the crystal. Well formed crystals of betafite are considered classics!

Because betafite has rare earth elements such as thorium in its chemistry, it is one of several so called Rare Earth Oxides. Other rare earth oxides such as fergusonite, euxenite, aeschynite and samarskite have very similar properties to each other but lack betafite's typically well formed isometric crystals.

Betafite is formed in rare earth rich, granite pegmatites, a slow cooling igneous intrusive rock, such as from the site in which it was named; Betafo, Malagasy Republic, Madagascar. It is also found in the contact metamorphic marbles that surround these pegmatites. Although concerning the marbles there is a question as to whether they are actually the product of igneous carbonatites. As is the case at the other most notable locality for betafite; Bancroft, Ontario, Canada. At these and other localities, betafite is associated with several minerals common to these rocks such as quartz, feldspars, columbite, tantalite, zircon, biotite, thorite, allanite, fergusonite and other rare earth minerals.

Betafite is a popular and interesting mineral. Although lacking in color, it makes up for it in the large well formed crystals for which it is known. Remember, this is a radioactive mineral and should be stored away from other minerals that are subject to damage from radioactivity and of course human exposure should be limited !

PHYSICAL CHARACTERISTICS:

• Color is black with a tint of yellow, brown or green.
• Luster is earthy to metallic and sometimes vitreous when translucent.
• Transparency: Crystals are generally opaque but some translucent specimens are known.
• Crystal System is isometric; 4/m bar 3 2/m
• Crystal Habits typically include octahedral and dodecahedral crystals that are often modified by other isometric forms and/or flattened when two opposing faces dominate the crystal; also found as granular and massive. Some crystals can be quite large and can weigh up to and slightly over 100 kg.
• Cleavage is absent.
• Fracture is conchoidal.
• Hardness is 4 - 5.5
• Specific Gravity is approximately 3.7 - 5.0 (heavy for non-metallic, average for metallic minerals). Extreme variation caused by variable composition of component metals.
• Streak is yellow to brown.
• Other Characteristics: Slightly radioactive and crystals/specimens are often coated with a yellow or green earthy coating.
• Associated Minerals include quartz, feldspars, columbite, tantalite, zircon, biotite, thorite, allanite, fergusonite and other rare earth minerals.
• Notable Occurrences include Betafo (hence the name), Malagasy Republic, Madagascar; Silver Crater Mine, Bancroft, Ontario, Canada and less noteworthy sites in Russia; Spain; Peru; Pakistan; India; China; Norway and Brazil as well as California, Arizona, New Mexico and Colorado, USA.
• Best Field Indicators are crystal habit, luster, fracture, color, radioactivity, associations, environment and specific gravity.

 

تصاویری از کوارتز

TUNNELS WORLD

With more than six million kilometers of highways and 240,000 kilometers of railways snaking across the United States, life above ground has become increasingly congested. Tunnels provide some of the last available space for cars and trains, water and sewage, even power and communication lines. Today, it's safe to bore through mountains and burrow beneath oceans -- but it was not always this way. In fact, it took engineers thousands of years to perfect the art of digging tunnels

Before cars and trains, tunnels carried only water                            

                            

Roman engineers created the most extensive network of tunnels in the ancient world. They built sloping structures, called aqueducts, to carry water from mountain springs to cities and villages. They carved underground chambers and built elegant arch structures not only to carry fresh water into the city, but to carry wastewater out

Worsely underground canal tunnel                                                         

By the 17th century, tunnels were being constructed for canals
Without roads or railways to transport raw materials from the country to the city, watery   highways became the best way to haul freight over great distances 

 

Inauguration of Holland Tunne l
New York, New York

With trains and cars came a tremendous expansion in tunnel construction
During the 19th and 20th centuries, the development of railroad and motor vehicle transportation led to bigger, better, and longer tunnels

 

Tunnel boring machine
Used to carve New York Third Water Tunnel
 

Today, not even mountains and oceans stand in the way.With the latest tunnel construction technology, engineers can bore through mountains, under rivers, and beneath bustling cities. Before carving a tunnel, engineers investigate ground conditions by analyzing soil and rock samples and drilling test holes

TO BE CONTINUED

SPECIAL TERMS OF MINING ENGINEERING - PART 2

Exploring : With reference to mining, the process of searching or inspecting an area for mineral deposits. Another mining term is prospecting and the person engaged in the search is a prospector.
Geology : The study of the earth's crust or surface and the materials in it.
Geophysics : Combines geology and physics.
Geochemistry : Applies chemistry to the study of the earth's features.
Magnetometer : A device for measuring the strength of the earth's magnetic field.
Geiger Counter : A device to detect radioactivity, the energy given off by unstable elements.
Core Drilling : The process of drilling with a hollow cylinder to obtain samples of subsurface materials; the samples are called cores.
Gravimeter : A device for measuring the earth's gravity.
Seismograph : A device for measuring vibrations in the earth; it can be used to detect earthquakes or to record mechanical vibrations.
Overburden : The rock or soil above a valuable mineral deposit, sometimes called burden.
Dredge : A floating barge used for excavation in shallow waters.
Nodule : A small round lump of matter; manganese is obtained from nodules recovered from the ocean.
Surface Mining : Excavating mineral deposits by methods that do not involves shafts or tunnels into the earth .
Bucket Excavator : A device with a number of bucketlike shovels on a moving belt; it can dig up and dump waste material in a continuous operation.
Open Pit Mine : A surface mine in which working levels, like terraces, are cut into the ground; sometimes called an open cut mine.
Bench : A working level in an open pit mine.
Rock Mechanics : An attempt at a mathematical analysis of the forces acting along the joint of natural rock formation.
Strip Mining : A form of surface mining in which the overburden is removed so that a vein of ore or seam of coal roughly horizontal to the surface can be removed from open pit mining in the benches are not usually used in strip mining operations.
Contour Strip Mining : Strip mining which follows the contours (lines that separate different heights or elevations) in hilly or mountainous areas.
Alluvial Deposits : Sand, clay, and gravel deposited by flowing water.
Placer Mining : A system of mining in which heavier substances are separated from lighter ones in flowing water by the force of gravity.
Nugget : A solid lump, usually of pure gold.
Hydraulic Mining : A system of mining using a stream of water under pressure to break up alluvial deposits; the nozzle that directs the water is called a hydraulic giant.
Sluice : A channel for directing and controlling the flow of water.
Gravel : Loose material consisting small, rounded fragments of rock.
Pneumatic Drill : A drill that works by means of compressed air.
Wedge : A device with two flat sides that come together at an angle or point; it can be driven into an object to split it.
Aggregate : Crushed rock mixed with cement to produce concrete.

To be continued ...

anapaite

• Chemistry: Ca2Fe(PO4)2 - 4H2O, Hydrated Calcium Iron Phosphate
• Class: Phosphates
• Uses: only as a mineral specimen.
• Specimens

 

Anapaite is rare and beautiful phosphate mineral. Or is it? Some mineral purists would dispute

anapaite's inclusion into the mineral kingdom. The reason is that anapaite has a somewhat organic origin. In true pure mineralogical tradition, a mineral must have inorganic origins (ie. it is not made by a plant or animal). Anapaite is found in some fossil shell remains. But does this mean that the shell or bivalve formed the anapaite or did it just provide the needed calcium or change the environment of crystallization (such as the pH) needed for anapaite to form?

If anapaite is excluded, it will be the mineral kingdom's loss! For anapaite is a truly beautiful mineral. Its lime green color is attractive and is a jewel inside the otherwise uncrystallized remains of an ancient fossil shell. The scene almost reminds you of a virtual green pearl.

The triclinic crystals of anapaite are indistinct and this is very diagnostic, believe it or not! Perhaps it is the way or the environment in which anapaite forms, but the crystals look more like glass shards than like true crystals. Despite the lack of distinct forms, anapaite crystals are very different and would be a nice addition to anyone's collection.

PHYSICAL CHARACTERISTICS:

• Color is commonly green or white.
• Luster is vitreous.
• Transparency crystals are transparent to translucent.
• Crystal System is triclinic, bar 1
• Crystal Habits include characteristically indistinct prismatic crystals and aggregates.
• Hardness is 3.5
• Specific Gravity is approximately 2.8 (average for translucent minerals)
• Streak is white.
• Associated Minerals are limonite and vivianite. Anapaite often forms in fossil clam shells, coal beds (rarely) or phosphatic geodes.
• Notable Occurrences include Anapa (hence the name), Taman Peninsula, Russia; Kerch Peninsula, Crimea, Ukraine; Bellaver de Cerdena, Spain; Kings County, California, USA and Germany.
• Best Field Indicators are crystal habit, localities, associations with fossils and phosphatic geodes and color.

 

Iron Aluminum Silicate

 

Almandine is the most common of the garnets and is usually the garnet found in garnet schists  (a type of metamorphic rock composed mostly of mica). Precious transparent crystals are frequently used as gemstones along with its close cousin, Pyrope. Almandine, like other garnets, forms rounded crystals with 12 rhombic or 24 trapezoidal faces or combinations of these and some other forms. This crystal habit is classic for the garnet minerals. Almandine is the iron aluminum garnet. Magnesium can substitute for the iron and become more like pyrope, the magnesium aluminum garnet. Pure almandine and pure pyrope are rare in nature and most specimens are a percentage of the two. The change in density from almandine (4.3) to pyrope (3.6) is the only good test to determine a specimens likely identity.

PHYSICAL CHARACTERISTICS:

• Color is typically red to brown, sometimes with a tinge of purple and sometimes a deep enough red to appear black.
• Luster is vitreous.
• Transparency crystals are transparent to translucent.
• Crystal System is isometric; 4/m bar 3 2/m
• Crystal Habits include the typical rhombic dodecahedron. also seen is the 24 sided trapezohedron. Combinations of these forms are common and sometimes the rare faces of the hexoctahedron, a 48 sided crystal habit that rarely is seen by itself, can also combine with these other forms making very attractive, complex and multifaceted crystals. Massive occurrences are also common. Crystals typically embedded and isolated, from other alamadine crystals, in metamorphic rocks.
• Cleavage is absent.
• Fracture is conchoidal.
• Hardness is 6.5 - 7.5
• Specific Gravity is approximately 4.3 (above average for translucent minerals and the highest density of all garnets)
• Streak is white.
• Associated Minerals are micas, staurolite, quartz and feldspars.
• Other Characteristics: index of refraction is 1.83 and multiplicity of faces give a striated appearance on some crystals.
• Notable Occurrences include Wrangel Alaska; Germany; Norway and India.
• Best Field Indicators are crystal habit, color, density and hardness.

طبقه بندی مواد معدنی

 الف) مواد معدنی طبقه یک _ که عبارتند از سنگ آهک،سنگ گچ،شن و ماسه معمولی،خاک رس معمولی،صدف دریایی،پوکه معدنی،نمک آبی و سنگی ،مارن، سنگ لاشه ساختمانی و نظایر آنها .(مواد معدنی درجه یک عبارتند از مواد معدنی مصالح ساختمانی و نمکها )

ب) مواد معدنی طبقه دو _ که عبارتند از :

1. آهن،طلا،کرم،قلع،جیوه،سرب،روی،مس، تیتان،آنتیموان،مولیبدن، کبالت،تنگستن، کادمیوم و سایر فلزات.

2. نیتراتها،فسفاتها،براتها،نمکهای قلیایی،سولفاتها،کربناتها،کلرورها (به استثنای مواد یاد شده در طبقه یک) و نظایر آنها.

3. میکا،گرافیت،تالک، کائولن،نسوزها ،فلدسپاتها ، سنگ و ماسه سیلیسی،پرلیت، دیاتومیت،زئولیت،بوکسیت،خاک سرخ،خاک زرد،خاکهای صنعتی و نظایر آنها .

4. سنگهای قیمتی و نیمه قیمتی مانند الماس، زمرد، یاقوت،یشم، فیروزه،انواع عقیق و امثال آنها .

5. انواع سنگهای تزئینی و نما .

6. انواع زغالسنگها و شیلهای غیر نفتی .

7. مواد معدنی قابل استحصال از آبها و نیز گازهای معدنی به استثنای گازهای هیدروکربوری . (مواد معدنی طبقه دو عبارتند از مواد معدنی فلزی و غیر فلزی)

ج) مواد معدنی طبقه سه _ که عبارتند از کلیه هیدروکربورها به استثنای زغالسنگ .مانند نفت خام، گاز طبیعی، قیر پلمه سنگهای نفتی و سنگ آسفالت طبیعی و ماسه های آغشته به نفت و امثال آنها . (قیر، پلمه سنگهای نفتی و سنگ آسفالت طبیعی در صورتی که مورد عمل وزارت نفت،شرکتها و واحدهای تابعه و وابسته به آن وزارت نباشد، جزو معادن طبقه دو محسوب می شوند.

د) مواد معدنی طبقه چهار _ که عبارتند از کلیه مواد پرتوزا اعم از اولیه و ثانویه.

_تبصره: طبقه آن دسته از مواد معدنی مرتبط با محدوده طبقات یک و دو که در طبقه بندی فوق مشخص نشده یا مورد تردید باشد و نیز طبقه موادی شامل چند ماده از یک طبقه و موادی از طبقه دیگر، بر حسب نوع، اهمیت و ارزش این مواد توسط وزارت صنایع و معادن تعیین می شود.

بر اساس ماده چهار قانون معادن امور مربوط به مواد معدنی طبقات یک و دو به استثنای شن و ماسه معمولی و خاک رس معمولی در چارچوب قانون معادن در حیطه وظایف وزارت صنایع و معادن می باشد.

_تبصره: تشخیص معمولی بودن شن وماسه و خاک رس با وزارت صنایع و معادن است.

منبع: مسئولین فنی در معادن – دکتراردشیر سعد محمدی،مهندس مجید پورمقدم،مهندس علی ابراهیم زاده

SPECIAL TREMS OF MINING ENGINEERING - PART 1

Mineral : A naturally occurring inorganic substances, usually crystalline, with relatively definite chemical composition and physical characteristics. Although coal in its rock like form is originally organic, it is sometimes classified as a mineral.
Metal : Any one of a group of chemical elements with similar properties. Metals are usually shiny, malleable, and ductile. They all conduct heat and electricity and can replace hydrogen in certain compounds. Iron, copper, gold, silver, and aluminum are common metals.
Crystal : A solid substance with a symmetrical, repetitive arrangement of surfaces. Quartz, a compound frequently found in rock and sand, has a crystalline structure, like a diamond.
Rock : Hard material on the outer crust of the earth consisting of one or more minerals. There are three kinds of rock : igneous (a familiar example is granite), sedimentary (a familiar example is limestone), and metamorphic (a familiar example is marble).
Mining : The process of extracting minerals from the earth. A mine is the place where this process takes place.
Quarrying : The process of excavating rock to obtain stone usually used for building purposes. A quarry is the place where the process is carried on.
Compound : A chemical state in which two or more elements are joined together. Quartz is a compound of one particle or atom of silicon and two of oxygen; its chemical name is silicon dioxide.
Ore : A mineral  compound that contains a metal or some other element that can be extracted for profit.
Concentration : The process of separating metal from rock in an ore.
Refining : Removing impurities from metal that has been concentrated from its ore. The entire process of extraction, concentration, and purification is often referred to as refining.
Smelting : A process for extracting or refining metal that involves heating until the metal melts.
Outcrop : A rock formation exposed on the surface of the earth.
Shaft : A vertical opening into the earth. Shaft mining is underground mining.
Vein or Seam : A mineral deposit between layers of rock under the ground. Vein usually refers to a metallic ore and seam to coal.
Meteorite : A mineral mass that has entered the earth from space; it often consists of iron or iron and nickel.
Slag : Impurities separated from a metal during the smelting process.
Coke : A product of coal from which gases have been removed by heating; it burns at very high heat.
Electrolysis or Electrolytic Process : A method of reducing ores or refining metals by passing an electric current through a liquid mixture or solution.
Fault : A break in a body of rock where layers or types of rock have moved in relation to each other.
Fossil : A trace of something that lived long ago. Coal, petroleum, and natural gas are called fossil fuels because they were formed from organisms which lived millions of years ago.
Paleontology : The scientific study of evidence of of prehistoric life based on fossil remains.
Topsoil : The upper layer of soil normally suitable for agricultural purposes.

To be continued ...

HYDRAULIC TOP HEAD DRIVE MOBILE RIGS

 

RIGS

  We offer our customers a standard range of drilling rigs plus we have a design capability to custom build drilling equipment from our proven range of components to suit specific requirements.  Bournedrill Pty Ltd is recognised as the manufacturer of the largest range of drilling rigs in the world, which are all produced at our facilities in Brisbane, Australia.

A complete range of designed and built drilling rigs, equipment and accessories:
- PERCUSSION (C300/6 C500/6 C2000/6)
- MECHANICAL ROTARY TABLE MOBILE RIGS ( R500 1000R 1250R 1500R 2000R)
- FOUNDATION and SAMPLING ( 5THD 10THD)
- HYDRAULIC TOP HEAD DRIVE:
        WATER WELL (THD10 THD15 THD25 THD35)
        MULTI-PURPOSE MINERAL (500THD L500THD E700THD)
        EXPLORATION (THD1000 THD2000 THD3000)
- CONTINUOUS AUGER TYPE
- TRUCK or EXCAVATOR (A25/30)
- LARGE DIAMETER:
        BUCKET and AUGER (H120/4 H120/5 BA15/35)
        OILFIELD (SL4000 SL6000 5000R)

Bournedrill Pty Ltd has developed a range of THD drill rigs over the years, with three main objectives in mind:
1. Unit to be of strong, rugged construction.
2. Hydraulics to be simple but powerful.
3. Operator acceptance, ease of operation and maintenance.

With all the Bournedrill THD range, there is a built-in safety margin of up to 20% above their rated capacity.

The design of the rigs is the result of drilling experience gained by our experts in many countries of the world and it has been their endeavours to ascertain that it is sufficiently mobile. Our designers have paid utmost attention to ensure that the establishment on site is minimal, allowing the drilling program to commence swiftly.

The Bournedrill machines are built to fulfil all the fundamental principles of the drilling operation from the drilling, through the casing, up to the completion stage and minimise drilling costs. They are designed for long life and much care has been taken to provide accessibility of all parts and suitable adjustment for all normal wear.

The machines are adequately guarded and built with a wide margin of safety. Their controls have been made as simple and convenient as possible so that the operator can control the drilling operation without effort from one drilling position.

آشنایی با GPS

 

سيستم مكان ياب جهاني (Global Positioning Systems) يا GPS يك سيستم راهبري و مسيريابي ماهواره اي است كه از شبكه اي با ۲۴ ماهواره ساخته شده است.

به گزارش بخش آموزش شبكه فن آوري اطلاعات ايران ، از خبرگزاری موج، اين ماهواره ها به سفارش وزارت دفاع ايالات متحده ساخته و در مدار قرار داده شده است . اين سيستم در ابتدا براي مصارف نظامي تهيه شد ولي از سال ۱۹۸۰ استفاده ي همگاني از آن آزاد و آغاز شد.
خدمات اين مجموعه در هر شرايط آب و هوايي و در هر نقطه از كره ي زمين در تمام ساعت شبانه روز در دسترس است. پديد آوردنگان اين سيستم، هيچ حق اشتراكي براي كاربران در نظر نگرفته اند و استفاده از آن كاملا رايگان ميباشد.
GPS چگونه كار مي كند؟
ماهواره هاي اين سيستم، در مداراتي دقيق هر روز ۲ بار بدور زمين مي گردند و اطلاعاتي را به زمين مخابره مي كنند. گيرنده هاي GPS اين اطلاعات را دريافت كرده و با انجام محاسبات هندسي، محل دقيق گيرنده را روي كره ي زمين محاسبه مي كنند.
در واقع گيرنده زمان فرستاده سيگنال توسط ماهواره را با زمان دريافت آن مقايسه مي كند. از اختلاف اين دو زمان فاصله گيرنده از ماهواره تعيين مي گردد. حال اين عمل را با داده هاي دريافتي از چند ماهواره ديگر تكرار مي كند و بدين ترتيب محل دقيق گيرنده را با اختلافي ناچيز در ميبابد.
گيرنده به دريافت اطلاعات همزمان از حداقل ۳ ماهواره براي محاسبه ۲ بعدي و يافتن طول و عرض جغرافيايي، و همچنين دريافت اطلاعات حداقل ۴ ماهواره براي يافتن مختصات سه بعدي نيازمند است.
با ادامه ي دريافت اطلاعات از ماهواره ها گيرنده اقدام به محاسبه سرعت، جهت، مسيرپيموده شده، فواصل طي شده، فاصله باقي مانده تا مقصد، زمان طلوع و غروب خورشيد و بسياري اطاعات مفيد ديگر مي نمايد.

ماهواره هاي سيستم
۲۴ ماهواره ي GPS در مدارهايي بفاصله ۳۶۶۰۰ كيلومتري از سطح دريا گردش مي كنند. هر ماهواره دقيقا طي ۱۲ ساعت با سرعت ۱۱ هزار كيلومتر بر ساعت يك دور كامل بدور زمين مي گردد.
اين ماهواره ها نيروي خود را از خورشيد تامين مي كنند ولي باتري هايي نيز براي زمانهاي خورشيد گرفتگي و يا مواقعي كه در سايه ي زمين حركت مي كنند بهمراه دارند. راكتهاي كوچكي نيز ماهواره ها را در مسير درست نگاه مي دارند. به اين ماهواره ها NAVSTAR نيز گفته مي شود.
در اينجا به برخي مشخصه هاي جالب اين سيستم اشاره مي كنيم:
• اولين ماهواره GPS در سال ۱۹۷۸ در مدار زمين قرار گرفت.
• در سال ۱۹۹۴ شبكه ۲۴ عددي NAVSTAR تكميل شد.
• عمر هر ماهواره حدود ۱۰ سال است كه پس از آن جايگزين مي گردد.
• هر ماهواره حدود ۲۰۰۰ پاوند وزن دارد و درازاي باتري هاي خورشيدي آن ۵.۵ متر است.
• انرژي مصرفي هر ماهواره، كمتر از ۵۰ وات ميباشد.
گيرنده ي GPS
بسته به نوع مصرف و بودجه مي توانيد از گستره ي زيادي از گيرنده هاي GPS بهره ببريد. همچنين، بايد از در دسترس بودن نقشه ي مناسب و بروز (up-to-date) براي منطقه ي مورد استفاده تان، اطمينان حاصل كنيد.
امروزه بهاي گيرنده هاي GPS بطور چشمگيري كاهش پيدا كرده و هم اكنون در اروپا با بهايي برابر با يك گوشي متوسط موبايل نيز مي توان گيرنده GPS تهيه كرد.
امروزه در كشورهاي توسعه يافته از اين سيستم جهت كمك به راهبري خودرو، كشتي و انواع وسايل نقليه ي ديگر بهره گيري مي شود.
هر چه نقشه هاي منطقه اي كه در حافظه گيرنده بارگذاري مي شود دقيق تر باشد، سرويسهايي كه از GPS مي توان دريافت داشت نيز بهتر ميشود.
براي نمونه مي توان از GPS مسير نزديكنرين پمپ بنزين، تعميرگاه و يا ايستگاه قطار را پرسيد و مسير پيشنهادي را دنبال كرد. دقت مكانيابي اين سيستم در حد چند متر است كه بسته به كيفيت گيرنده تغيير مي كند.
از سيستم مكان ياب جهاني مي توان در كارههايي چون نقشه برداري و مساحي، پروژه هاي عمراني، كوهنوردي، كايت سواري، سفر در مناطق ناشناخته، كشتي راني و قايقراني، عمليات نجات هنگام وقوع سيل و زمينلرزه و هر فعاليت ديگر كه نيازمند محل يابي باشد، بهره برد.

 

گازهای معدن و عیار مجاز آنها

1. اکسیژن ( O2 )
چگالی نسبت به هوا: 1056/1
خواص فیزیکی: بی بو ، بی رنگ ، بی مزه
منابع تولید: به حالت طبیعی در هوا وجود دارد.
آثار مضر: غیر سمی
روش تشخیص: تنفس [آسان] ، دستگاههای اکسیژن سنج ، چراغ اطمینان شعله ای
علائم مشخصه: در عیار کمتر از 18 درصد باعث تسریع تنفس، در عیار کمتراز 14 درصد سبب استفراغ و ضعف ، در عیار کمتر از 10 درصد سبب کبودی رنگ بدن و حالت اغماء که ادامه تنفس منجر به مرگ تدریجی می گردد. در عیار کمتر از 5 درصد سبب مرگ آنی خواهد شد.
حداکثر عیار مجاز: (حداقل) 5/19 درصد
عیار کشنده: پایینتر از 6 درصد

2. متان یا گریزو ( CH4 )
چگالی نسبت به هوا: 5545/0
خواص فیزیکی: بی بو ، بی رنگ ، بی مزه
منابع تولید: لایه های زغال ، آتشباری ، موتورهای احتراقی ، تجزیه مواد آلی
آثار مضر: قابل انفجار ، خفه کننده
روش تشخیص: دستگاههای گازسنج (گریزومتر) ، چراغ اطمینان شعله ای
علائم مشخصه: سمی نیست اما اگر مقدار آن از حد مجاز بیشتر شود باعث کاهش درصد اکسیژن در هوا می شود.
حداکثر عیار مجاز: 1 درصد
عیار کشنده: در عیار 5 تا 15 درصد قابل انفجار

3. منواکسیدکربن ( CO )
چگالی نسبت به هوا: 9672/0
خواص فیزیکی: بی بو ، بی رنگ ، بی مزه
منابع تولید: آتشباری ، موتورهای احتراقی ، احتراق ناقص ، اکسیداسیون زغال
آثار مضر: سمی ، قابل انفجار
روش تشخیص: دستگاههای مخصوص
علائم مشخصه: در عیار 1/0 درصد باعث سردرد و مسمومیتهای جزئی ، در عیار 15/0 تا 20/0 درصد سبب مسمومیتهای خطرناک و 20 تا 30 دقیقه تنفس در عیار 5/0 درصد منجر به مرگ می گردد و در عیار 1 درصد سبب مرگ فوری خواهد شد.
حداکثر عیار مجاز: 01/0 درصد
عیار کشنده: 03/0 درصد

4. دی اکسیدکربن ( CO2 )
چگالی نسبت به هوا: 5291/1
خواص فیزیکی: بی بو ، بی رنگ ، بی مزه ، اسیدی ، اختناق آور
آثار مضر: خفه کننده
روش تشخیص: تنفس ، دستگاههای مخصوص ، چراغ اطمینان شعله ای
علائم مشخصه: در عیار 1 تا 3 درصد سبب تندی تنفس ، در عیار 5 درصد تنفس خیلی شدید و مشکل می شود. در عیار 10 درصد سبب بیهوشی و در عیار 20 تا 25 درصد منجر به مرگ می گردد.
حداکثر عیار مجاز: 5/0 درصد
عیار کشنده: 18 درصد

5. هیدروژن سولفوره ( SH2 )
چگالی نسبت به هوا: 1912/1
خواص فیزیکی: بوی تخم مرغ گندیده ، بی رنگ ، ترش مزه
منابع تولید: آب لایه ها ، گاز لایه ها ، آتشباری
آثار مضر: سمی ، قابل انفجار
روش تشخیص: بوی تخم مرغ گندیده ، دستگاههای مخصوص
علائم مشخصه: در عیار کم سبب سوزش چشم و در عیار زیاد باعث فلج شدن سیستم اعصاب و مرگ ، در عیار 01/0 درصد پس از چند ساعت سبب مسمومیت خفیف و در عیار 05/0 درصد بعد از 30 تا 60 دقیقه سبب مسمومیت خطرناک و در عیار 1/0 درصد سبب مرگ فوری می شود.
حداکثر عیار مجاز: 002/0 درصد
عیار کشنده: 1/0 درصد

6. انیدرید سولفورو ( SO2 )
چگالی نسبت به هوا: 2636/2
خواص فیزیکی: بوی مشخص ، بی رنگ ، ترش مزه
منابع تولید: احتراق کانیهای گوگرددار ، آتشباری ، موتورهای احتراقی ، آتش سوزی
آثار مضر: سمی
روش تشخیص: بوی گوگرد ، دستگاههای مخصوص
علائم مشخصه: مقدار کم آن باعث مختل شدن سیستم اعصاب به خصوص اعصاب چشم می شود و در عیار 05/0 درصد خطر مرگ را در بر دارد.
حداکثر عیار مجاز: 0005/0 درصد
عیار کشنده: 1/0 درصد

7. اکسیدهای ازت ( NO و NO2 )
چگالی نسبت به هوا: 5895/1
خواص فیزیکی: بوی مشخص ، رنگ خرمایی ، تلخ مزه
منابع تولید: آتشباری ، موتورهای احتراقی
آثار مضر: سمی
روش تشخیص: رنگ خرمایی ، بوی مشخص ، دستگاههای مخصوص ، روش شیمیایی
علائم مشخصه: سمی هستند ولی آثار آنها فوری نیست و ممکن است 20 تا 30 ساعت بعد عارض شود، تا عیار 0025/0 درصد بی خطرند ولی با افزایش عیار ، خطرناک خواهند شد و آثار مضری بر چشم ، بینی ، دهان و ششها خواهند داشت و در عیار 025/0 درصد سبب مرگ می گردند.
حداکثر عیار مجاز: 002/0 درصد
عیار کشنده: 005/0 درصد

8. هیدروژن ( H2 )
چگالی نسبت به هوا: 0694/0
خواص فیزیکی: بی بو ، بی رنگ ، بی مزه
منابع تولید: آبهای اسیدی ، آتشباری ، شارژ باتری ها
آثار مضر: سمی ، قابل انفجار
روش تشخیص: دستگاههای مخصوص
علائم مشخصه: در عیار 4 درصد مخلوط قابل انفجار با هوا را تشکیل می دهد و غالباً با هیدروکربورهای سنگین در گاز زغال دیده می شود.
حداکثر عیار مجاز: --
عیار کشنده: در عیار 4 تا 74 درصد قابل انفجار